داستان پشت پرده برکناری سم آلتمن از مدیریت OpenAI؛ از نگرانیهای ایمنی تا فقدان شفافیت

داستان پشت پرده برکناری سم آلتمن از مدیریت OpenAI؛ از نگرانیهای ایمنی تا فقدان شفافیت, اواسط نوامبر ۲۰۲۳، پیتر تیل، سرمایهگذار و میلیاردر مشهور سیلیکونولی، در یک گفتوگوی خصوصی با سم آلتمن، مدیرعامل وقت OpenAI، دغدغههای عمیق خود را درباره پیشرفتهای شتابان هوش مصنوعی ابراز داشت.

او با وجود موفقیت چشمگیر آلتمن در راهاندازی چتجیپیتی، از پیامدهای بالقوه این فناوریها ابراز نگرانی کرد و از مدیرعامل خواست تا هشدارهای موجود را با جدیت بیشتری پیگیری نماید و اطمینان حاصل کند که اعضای دیگر هیئتمدیره نیز این حساسیت را به اشتراک میگذارند. با این حال، آلتمن به این هشدارها توجه چندانی نکرد و تمرکز اصلی خود را بر رشد شرکت و دستیابی به موفقیتهای تجاری گذاشت.

با رسیدن ارزشگذاری OpenAI به ۸۶ میلیارد دلار، او فکر میکرد که سودآوری بالا، هرگونه نگرانی مدیریتریسک را بیمعنا کرده است. در سی و هشت سالگی، سم آلتمن اوج قدرت و نفوذ را تجربه میکرد، تا اینکه ناگهان در پشت صحنه، چهار عضو هیئتمدیره در مورد برکناری او تداول نظر میکردند. دلایل این تصمیم ناگهانی، طیف وسیعی از اتهامات را در بر میگرفت از مشکلات مدیریتی و فقدان شفافیت تا نقض پروتکلهای ایمنی و ابهامات مالی.

برکناری آنچنان ساده نبود، چرا که آلتمن اگرچه سهامی در شرکت نداشت، اما بر کارکنان و هیئتمدیره نفوذ قابلتوجهی داشت. او در کنار گرگ براکمن، همبنیانگذار شرکت، مانع از مطرح شدن نامهای جایگزین برای مدیریت شد. این درگیری قدرت، یکی از جنجالیترین فصلهای تاریخ مدیریت سیلیکونولی به شمار میرود. چه عواملی منجر به برکناری سم آلتمن شد؟ مجله والاستریت ژورنال در گزارشی مفصل، به بررسی لایههای پنهان این ماجرا پرداخته است.

یکی از ستونهای اصلی اختلاف، مسائل مربوط به فرایندهای ایمنی و شفافیت در توسعه فناوریهای نوین بود. در سال ۲۰۲۲، مایکروسافت و OpenAI یک هیئت ایمنی مشترک تأسیس کردند تا محصولات جدید، از جمله نسخههای بهروزرسانیشده، قبل از انتشار مورد ارزیابی قرار گیرند. در یکی از جلسات، سم آلتمن ادعا کرد که سه قابلیت جدید این مدل تایید شدهاند. اما به زودی مشخص شد که هلن تونر، عضو وقت هیئتمدیره، از او تقاضای ارائه مستندات تاییدیه کرده است.

بررسیها نشان داد تنها یکی از این سه ویژگی مورد پذیرش واقع شده بود. این واقعه نشاندهنده فقدان شفافیت لازم در گزارشدهی به هیئتمدیره بود و باعث شد تونر و تاشا مککاولی، عضو دیگر اسبق هیئتمدیره، اعتماد خود را نسبت به مدیرعامل از دست دهند. این دو در مصاحبههای بعدی با استدلال بر اینکه با بازگشت وی به راس اداره، نمیتوان به OpenAI اعتماد کرد تا خود نظارت بر هوش مصنوعی را بر عهده بگیرد، از برکناری او دفاع کردند.

در موازی این رویدادها، مایکروسافت به طور مستقل و بدون کسب تأییدیه از هیئت ایمنی، مدل را در هند به آزمایش گذاشت. این اقدام فاقد تأیید هیئتمدیره بود و اعضای هیئت از طریق یکی از کارکنان از اقدامات شرکت ردموند آگاه شدند. نکته حیاتی این است که آلتمن و مدیران ارشد OpenAI در جلسات هیئتمدیره هیچ اشارهای به این تخلف فرآیندی نکرده بودند.

عامل دیگر که اعتماد هیئتمدیره را به شدت لرزاند، پرونده صندوق سرمایهگذاری استارتاپهای OpenAI بود. این صندوق در سال ۲۰۲۱ با هدف سرمایهگذاری در شرکتهای نوپای هوش مصنوعی تأسیس شده بود و نظارت مستقیم OpenAI بر آن پیشبینی میشد. با در تابستان ۲۰۲۳، یکی از اعضای هیئتمدیره در یک تجمع غیررسمی متوجه شد که سودهای این صندوق برخلاف ادعاهای قبلی، به سرمایهگذاران OpenAI تعلق نمیگیرد.

این موضوع نگرانیهای جدیای را درباره مدیریت مالی و احتمال سوءاستفاده از منابع صندوق به وجود آورد و بحران درونی را تشدید کرد. مجموعه این رویدادها اعتماد هیئتمدیره به سم آلتمن را به حداقل رساند. گزارشهای متعدد حاکی از آن بود که او اطلاعات حیاتی را پنهان کرده و در برابر اعضا و سرمایهگذاران شفاف عمل نکرده است.

این نقضهای اعتماد در نهایت منجر به برکناری او از سمت مدیرعامل شد، هرچند حمایتهای قدرتمند ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، و کارکنان OpenAI، زمینه را برای بازگشت او به صندلی مدیریت فراهم آورد.