رژه باشکوه در آسمان شب؛ راهنمای رصد هم‌راستایی شش سیاره در اسفندماه_آفتاب شرق

آسمان شب مجدد میزبان یک اتفاقات باشکوه است. اگر رژه هفت سیاره در سال ۲۰۲۵ را برای دارید، خودتان را برای یک نمایش نجومی دیگر آماده کنید. در اواخر فوریه ۲۰۲۶ (اغاز اسفند ۱۴۰۴) شش سیاره منظومه شمسی در یک هم‌راستایی نادر قرار می‌گیرند. اگرچه مریخ این‌بار غایب است، اما عطارد، زهره، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون همه انها در آسمان وجود دارند تا علاقه‌مندان به نجوم را شگفت‌زده کنند.

به گزارش BBC، تاریخ اوج این اتفاقات ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴) است و شامل سیارات عطارد، زهره، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون می‌شود. درحالی‌که شوق بسیاری برای این تاریخ وجود دارد، نیازی نیست دقیقاً تا این تاریخ صبر کنید؛ این سیارات از اواسط فوریه (اغاز اسفند) در آسمان قابل‌رصد می باشند.

قبل از آنکه به ادامه نوشته بپردازیم، باید یک مسئله ایمنی مهم را بگوییم: چون رصد این هم‌راستایی نیازمند نگاه‌کردن به افق غربی بلافاصله بعد از غروب است، باید مطمعن حاصل کنید که خورشید کاملاً غروب کرده است؛ چون نگاه مستقیم به خورشید (به‌اختصاصی با ابزار رصدی) می‌تواند صدمه جدی و دائمی به چشم داخل کند.

رصد عطارد و زهره

عطارد و زهره هر دو سیارات داخلی می باشند، یعنی مدارشان بین زمین و خورشید است. در فوریه ۲۰۲۶ این دو سیاره در آسمان شامگاهی وجود دارند.

• عطارد: در تاریخ ۲۸ فوریه نسبت به روزهای قبل‌تر زمان بیشتری در آسمان می‌ماند، اما نور آن به شدت کم می‌شود و دیدنش دشوار است.
• زهره: حالت زیاد بهتری دارد. درخشان‌تر است و در ارتفاع بالاتری قرار می‌گیرد. زهره بهترین راهنما برای پیداکردن همسایه کم‌نورترش یعنی عطارد است.

رصد مشتری و زحل

اگر در این شب‌ها فقط بتوانید یک سیاره را ببینید، آن قطعاً مشتری است. این غول گازی در زمان غروب ۹ اسفندماه در ارتفاع بالایی در آسمان شرقی و نزدیک به ستاره‌های کاستور و پولوکس در صورت فلکی جوزا می‌درخشد. اما داستان برای زحل متفاوت است. ارباب حلقه‌ها در اویل اسفند زیاد به خورشید نزدیک می‌شود و در گرگ‌ومیش عصرگاهی، درست بالای سر زهره و عطارد در افق غربی قرار می‌گیرد. برای دیدن آن به افقی کاملاً باز و بدون مانع نیاز دارید.

رصد اورانوس و نپتون

این دو غول یخی با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند و برای رصد آنها به دوربین دوچشمی یا تلسکوپ نیاز دارید.

• اورانوس: همانند مشتری در ارتفاع بالایی قرار دارد و در صورت فلکی ثور، پایین‌تر از خوشه پروین جا خوش کرده است. با یک دوربین دوچشمی می‌توانید آن را شکار کنید.
• نپتون: سخت‌ترین قسمت این رژه است. این سیاره دوردست در ۹ اسفند زیاد به افق غربی و خورشید نزدیک است. رصد آن نیازمند تلسکوپ و مراعات دقیق نکات ایمنی (مطمعن از غروب کامل خورشید) است و فقط به منجمان باتجربه پیشنهاد می‌شود.

اما چرا سیاره‌ها در یک راستا دیده خواهد شد؟

هنگامی به آسمان نگاه می‌کنیم، مسیر حرکت سیاره‌ها همیشه به یک نوار اشکار محدود است. علت این اتفاق به چگونگی شکل‌گیری منظومه شمسی برمی‌گردد؛ سیاره‌ها از دل یک دیسک چرخان از گاز و غبار در اطراف خورشید متولد شدند. به همین علت، مدار زیاد تر آنها تقریباً روی یک صفحه قرار دارد.

از دید ناظر زمینی، این صفحه به طور یک خط منحنی فرضی در آسمان دیده می‌شود که «دایره‌البروج» (Ecliptic) نام دارد. سیاره‌ها زمان حرکت به دور خورشید، همیشه نزدیک به این مسیر ظاهر خواهد شد. هم‌راستایی وقتی رخ می‌دهد که چند سیاره به‌طور هم‌زمان در قسمت نسبتاً کوچکی از این مسیر مشترک قرار بگیرند.