سه روز سرد برای ایران؛ اولین سکانس از سناریوی بارش‌های نرمال زمستانه در دی‌ماه

ایران در اغاز ورود موجی سرما قرار دارد و همزمان با تشدید فعالیت سامانه بارشی روبروست. به نظر می‌رسد اولین سکانس‌ از سناریوی بارش‌های نرمال زمستانه حداقل در برخی مناطق محقق شده است. در ماه‌های قبل، احد ماموریت – رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران سازمان هواشناسی – حرف های می بود که همانند‌سازی و پیش‌بینی مدل‌های عددی مشخص می کند که بارش در فصل زمستان به شرایط نرمال میل می‌کند.

ایران طی پنج سال تازه با خشکسالی پی در پی روبرو بوده است. در حالی که در سال‌های تازه، میانگین بارش به‌شدت منفی می بود، اکنون داده‌های هواشناسی مشخص می کند تا ۶ مهر در سال آبی جاری (مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵) سرزمین به‌طور میانگین ۶۲.۷ میلیمتر بارش دریافت کرده که این مقدار تنها ۲.۴ درصد نسبت به میانگین بلند زمان کمتر است. 

میانگین دمای سال زراعی جاری ( مهر ۱۴۰۴ – ۱۴۰۵) تا ۶ دی‌ماه نیز با وجود گذر فصل پاییز و ورود به زمستان، هم چنان گرم‌تر از میانگین بلند زمان است، به طوری که میانگین دمای این زمان سرزمین ۱۵.۳ درجه سانتیگراد و ۱.۱ درجه سانتیگراد زیاد تر از میانگین بلند زمان است.

بر تاثییر افزایش میانگین دما طی سال‌های تازه، یخچال‌های باستانی از بین رفته و رودخانه‌های شمال سرزمین به‌مرور زمان در حال تبدیل شدن به رودخانه‌های فصلی می باشند به این علت حتی با گذران یک زمستان پربارش، تنش آبی به‌اختصاصی خشکسالی هیدرولوژیک، ادامه خواهد داشت. 

فعالیت سامانه بارشی که داخل سرزمین شده است، به‌اختصاصی در مناطق سردسیر به‌صورت برف خواهد می بود. در این شرایط اگرچه چالش‌های شرایط نامطلوب منبع های آب به طور کامل از بین بردن نمی‌شود، عرصه ذخیره منبع های و ترقی شرایط آبی را فراهم می‌کند؛ شرایطی که یقیناً در صورت نبوده است آمادگی، می‌تواند به جهت گمان انسداد مسیرهای روستایی و عدم مدیریت مصرف انرژی به بحران‌ محلی یا زیرساختی منجر شود. 

صادق ضیاییان – رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا – حرف های است که از روز دوشنبه (۸ آذرماه) با ریزش هوای سرد قطبی از شمال‌ غرب سرزمین، استان‌های شمال‌ غرب افت دما را توانایی می‌کنند. این کم شدن دما در روز سه‌شنبه به نیمه شمالی سرزمین گسترش می‌یابد و صبح روز چهارشنبه به اوج خود می‌رسد، به‌طوری که تقریباً زیاد تر مناطق سرزمین افت دما را حس خواهند کرد.

پیش‌بینی کمینه دمای منفی در ۱۴ استان برای دوشنبه

 بر پایه پیش‌بینی ظهر یکشنبه (۷ دی‌ماه) سازمان هواشناسی سرزمین، دمای ۱۴ استان دوشنبه (۸ دی‌ماه) صفر یا کم‌تر است. کمینه دمای شهرهای تبریز ۸- درجه، ارومیه ۸- درجه، همدان ۷- درجه، زنجان ۶- درجه،‌ اردبیل ۴- درجه، قزوین ۴- درجه،‌ شهرکرد ۳- درجه، خرم آباد ۲- درجه، ایلام ۲- درجه، کرمانشاه ۲- درجه، یاسوج ۲- درجه، اصفهان ۱- درجه، سمنان ۱- درجه و سنندج ۱- درجه خواهد می بود. باید دقت داشت که میانگین کمینه دمای اظهار‌شده برای شهر، حاصل متوسط کمینه دمای همه نقاط آن است به این علت در برخی نقاط به‌اختصاصی در کلانشهرها، دما می‌تواند از این عدد کمتر هم باشد. 

روز دوشنبه (۸ دی‌ماه) بارش‌ها در آذربایجان‌ شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، کردستان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، شمال و شرق خوزستان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، جنوب فارس، جنوب بوشهر، کرمان، هرمزگان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی ادامه خواهد داشت. 

سه‌شنبه؛ روز سرد دی‌ماه 

 به حرف های ضیاییان افت دما در برخی نقاط نیمه شمالی سرزمین می‌تواند به طور نقطه‌ای و نسبت به شنبه (۶ دی‌ماه) نزدیک به ۱۰ تا ۱۲ درجه سانتیگراد باشد که بر پایه پیش‌بینی سازمان‌ هواشناسی سه‌شنبه (۹ دی‌ماه) نسبت به دوشنبه، در برخی مراکز استان‌ها مقداری سردتر خواهد شد.

سه‌شنبه (۹ دی‌ماه) ۲۳ استان دمای صفر یا منفی را توانایی خواهند کرد. کمینه دمای میانگین این روز در شهرهای شهرکرد ۱۵- درجه، زنجان ۱۲- درجه،‌ ارومیه ۱۱- درجه، سنندج ۱۰- درجه،‌ همدان ۱۰- درجه، تبریز ۹- درجه، ایلام ۸- درجه، اراک به ۷- درجه، خرم آباد ۷- درجه، کرمانشاه ۷- درجه، قزوین ۶- درجه،‌ یاسوج ۶- درجه، کرج ۵- درجه، اردبیل ۴- درجه، بجنورد ۴- درجه، بیرجند ۳ – درجه، تهران ۳- درجه، قم ۳- درجه، کرمان ۳- درجه، اصفهان ۲- درجه، سمنان ۲- درجه، شیراز ۲- درجه،‌ یزد ۲- درجه، گرگان صفر درجه و مشهد صفر درجه افت می‌یابد به این علت سه‌شنبه در برخی مناطق با افت قابل دقت نسبت دوشنبه روبرو می‌شود. 

موج سرمای گذرا بر تن ۲۵ استان طی چهارشنبه

اگرچه پیش‌بینی هواشناسی به جهت نسبیت این علم، با گمان روبروست، اما نقشه‌های همدیدی و آینده‌نگری مشخص می کند چهارشنبه (۱۰ دی‌ماه) کمینه دمای میانگین ۲۵ مرکز استان به صفر و کمتر از صفر می‌رسد. به حرف های ضیاییان کم شدن دما در روز سه‌شنبه به نیمه شمالی سرزمین گسترش می‌یابد و صبح روز چهارشنبه به اوج خود می‌رسد؛ به‌طوری که تقریباً زیاد تر مناطق سرزمین افت دما را حس خواهند کرد.

با این وجود به حرف های رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، ویژگی مهم این موج سرما، گذرا بودن آن است، به‌طوری که بعد از صبح چهارشنبه که بیشترین افت دما اتفاق می‌افتد، روال افزایش دما اغاز می‌شود و دما کم کم به شرایط نرمال بازمی‌گردد به این علت میانگین کمینه دمای برخی استان‌ها، چهارشنبه کمتر از سه‌شنبه و بعد از صبح سرد چهارشنبه، از سرمای هوا کاسته می‌شود.

طی روز چهارشنبه (۱۰ دی‌ماه) ۲۵ مرکز استان دمای صفر یا منفی را توانایی خواهند کرد. به طوری که کمینه دمای میانگین این روز در شهرهای شهرکرد ۱۴- درجه، زنجان ۹- درجه،‌ ارومیه ۶- درجه، یاسوج ۶- درجه، اراک به ۵- درجه، بجنورد ۵- درجه، بیرجند ۴ – درجه، اصفهان ۴- درجه، تبریز ۴- درجه، خرم آباد ۴- درجه، کرمان ۴- درجه، همدان ۴- درجه، سنندج ۳- درجه،‌ قزوین ۳- درجه،‌ ایلام ۲- درجه، تهران صفر درجه، زاهدان ۲- درجه، سمنان ۲- درجه، ، شیراز ۲- درجه،‌ قم ۲- درجه، کرمانشاه ۲- درجه، مشهد ۲- درجه، اردبیل ۱- درجه، کرج صفر درجه و یزد صفر خواهد می بود به این علت اگر چه استان‌های بیشتری دمای صفر و کمتر از صفر را توانایی می‌کنند اما به جهت افزایش نسبی دما بعد از صبح چهارشنبه، میانگین کمینه دما در برخی از شهرها نیز افزایش می‌یابد. 

برآیند پیش‌بینی‌ها مشخص می کند ایران در اغاز یکی از مقاطع سرد زمستان جاری قرار دارد؛ موجی که اگرچه به‌لحاظ دمایی گسترده و محسوس است، اما از نظر وقتی پایدار نخواهد می بود. با این حال، شدت سرما و یخبندان در برخی نقاط، گمان ابراز اختلال در تردد، خدمات‌رسانی و مصرف انرژی را افزایش می‌دهد و الزام آمادگی دستگاه‌های اجرایی و مدیریت مصرف را دوچندان می‌کند.

سرما و هشدار صرفه جویی در مصرف سوخت/ بارش و آماده باش برای شرایط مخاطره آمیز

در همین جهت سازمان هواشناسی سرزمین نیز با صدور اطلاعیه‌ای نسبت به بارش برف و باران و رعد و برق در ۲۷ استان و در اطلاعیه فرد دیگر نسبت به افزایش مصرف حامل‌های انرژی هشدار داد. این سازمان با اشاره نفوذ توده هوای سرد از عرض‌های بالاتر و افت محسوس و شدید دمای هوا در قسمت گسترده‌ای از سرزمین هشدار داده است خبرداد که به جهت فعالیت این سامانه از روز دوشنبه (۸ دی‌ماه) تا چهارشنبه (۱۰ دی‌ماه) ادامه خواهد داشت و می‌تواند جهت افزایش مصرف حامل‌های انرژی، گمان افت منبع های انرژی، یخ‌زدگی سطح جاده‌های مواصلاتی و لغزندگی معابر شود.

این چنین خبرداد که با تشدید سامانه بارشی و بارش برف و باران و رعد و برق تا سه‌شنبه (۹ دی‌ماه) در ۲۷ استان گمان اختلال در ناوگان حمل و نقل، لغزندگی محورهای مواصلاتی و انسداد گردنه‌های برف‌گیر و راه‌های روستایی در مناطق سردسیر به جهت بارش برف، گمان قطع برق، سیلابی شدن مسیل‌ها و طغیان رودخانه‌ها، آب‌گرفتگی معابر و جاری شدن روان‌آب و… وجود دارد.

در کل، موج سرما و تشدید سامانه‌های بارشی، تصویری دوگانه از زمستان اینده اراعه می‌دهد که از یک سو به ذخیره نسبی آب بعد از چند خشکسالی پی در پی امید دارد و از نظر دیگر، لزوم دقت به زیرساخت در برابر تغییرات آب و هوا را یاد آوری می‌کند. شرایطی که سازمان هواشناسی سرزمین نیز در پی پیش‌بینی شرایطی مخاطره‌آمیز، برای آماده‌باش دستگاه‌های مسئول برای مقابله با یک اتفاق خسارت‌زا اطلاعیه صادر کرده و صرفه‌جویی در مصرف انرژی در قسمت‌های خانگی و صنعتی، تمهیدات ملزوم برای افت لغزندگی معابر، جاده‌ها، عایق‌بندی مناسب لوله‌های آب انجام و از ضد یخ در رادیاتور خودروها و ماشین‌آلات کشاورزی، تنظیم دقیق دمای گلخانه‌ها و دامداری‌ها و مدیریت مصرف انرژی و… را نیز پیشنهاد کرده است.