مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی اوتیسم را ناشناخته‌ترین معلولیت در بین معلولیت‌های تحت پوشش بهزیستی ذکر کرد و با اشاره به پیشگام بودن خراسان رضوی در عرصه عمل های و خدمات مرتبط با اوتیسم در سرزمین، از شناسایی سه هزار و ۵۰۰ کودک مبتلا به این بیماری در استان خبر داد.

مهدی برجی در عرصه اختلال اوتیسم و علائم کلی آن اظهار کرد: علائم اختلال اوتیسم زیاد است اما با اهمیت ترین ویژگی کودکان اوتیسم، اختلال تعامل و ربط است. این چنین این کودکان دچار رفتارهای ناسازگار می باشند که شایع‌ترین آن، رفتارهای کلیشه‌ای است.

او گفت: چنانچه کودکی در تعامل و ربط، محدود و دچار اختلال بوده و رفتارهای کلیشه‌ای و ناسازگار دارد، این علائم به گفتن شاخص‌ترین علائم اختلال اوتیسم، باید از سوی والدین جدی گرفته شود.  

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی او گفت: ۶۰ تا ۷۰ درصد کودکان مبتلا به اختلال اوتیسم، علاوه بر اختلال در ارتباطات و رفتارهای کلیشه‌ای، دارای اختلالات زبانی و گفتاری هم می باشند، این چنین نزدیک به ۵۰ درصد کودکان اوتیسم، همزمان از مشکلات هوشی رنج می‌برند و منفعت هوشی در این کودکان، پایین و کمتر از ۷۰ است.

افزایش مقدار شیوع اوتیسم در سرزمین

برجی خاطرنشان کرد: در معلولیت‌های تحت پوشش سازمان بهزیستی سرزمین، به مدد پیشرفت‌های پزشکی، سطح بهداشت، پیشگیری و آگاه‌سازی خانواده‌ها، ناظر افت معلولیت‌ها در سرزمین و در دنیا هستیم، اما متاسفانه شیوع و ابراز اوتیسم در ایران و دنیا در حال افزایش است. 

او همین طور گفت: بنا بر آمارهای جهانی انتشار شده در سال ۲۰۰۲، از هر ۱۰ هزار نفر یک نفر مبتلا به اوتیسم می‌شده، اما در سال‌های تازه شیوع این بیماری یه یک درصد رسیده و از هر ۱۰۰ تولد یک نفر مبتلا به اوتیسم است.

برجی او گفت: با دقت به افزایش شیوع اوتیسم از سال ۲۰۰۲ به سپس، ماه آوریل به گفتن ماه آگاه‌سازی اوتیسم و دوم آوریل مقارن با ۱۳ فروردین، روز جهانی آگاه‌سازی اوتیسم در نظر گرفته شده است، به این علت اهمیت آگاه‌سازی به قدری بوده که در مجامع جهانی یک ماه برای آگاه‌سازی این بیماری در نظر گرفته شده است.

وی فرمود: در کشو ما نیز از نزدیک به ۱۰ تا ۱۵ سال پیش، با دقت به شیوع اوتیسم، روز جهانی اوتیسم جدی‌تر گرفته می‌شود تا خانواده‌ها نسبت به این اختلال آگاه شوند.

خراسان رضوی در حوزه خدمات اوتیسم در سرزمین پیشگام است

برجی با گفتن این که با دقت به افزایش اوتیسم، مراکز و مدارس اختصاصی این بیماری به شدت مورد نیاز خانواده‌ها است، او گفت: خراسان رضوی در حوزه خدمت‌رسانی به حوزه اوتیسم در عرصه مراکز توانبخشی و مراکز نگهداری و مدارس خاص در سرزمین پیشتاز است و نسبت به بقیه سرزمین در این عرصه پیشگامیم.

وی خاطرنشان کرد: در حالی که برخی از مراکز استان‌ها تا این مدت مراکز تشخیصی در عرصه اوتیسم ندارند، در خراسان رضوی علاوه بر مرکز استان، در شهرستان‌های بزرگ از جمله نیشابور، کاشمر، سبزوار ، تربت‌حیدریه و …مراکز تشخیص و غربالگری آن وجود دارد.

وی اصرار کرد: این به معنی آن نیست که شیوع اوتیسم در خراسان رضوی زیاد تر است، بلکه به این معنی است که در خراسان رضوی و به اختصاصی در شهر مشهد، امکانات خاص و اختصاصی‌ای از جمله هشت مرکز نگهداری آموزشی و توانبخشی اوتیسم داریم، این چنین اولین مرکز شبانه‌روزی نگهداری موقت کودکان اوتیسم در مشهد برای خانواده‌ها را راه‌اندازی کردیم که پشتیبانی حال آنان باشد.

مدیر کل بهزیستی خراسان رضوی با اشاره به آمار مبتلایان به اختلال اوتیسم در استان تصریح کرد: تا بحال سه هزار و ۵۰۰ کودک مبتلا به اوتیسم در استان شناسایی شده است؛ قطعا آمار مبتلایان زیاد زیاد تر است و اکثر اوتیسم‌هایی که شناسایی شده‌اند مربوط به موارد با علایم شدید و سطح ۲ و ۳ است و احتمالا به همین تعداد هم مبتلایان سطح یک داریم که چون علائم کمتری دارند کمتر به مراکز ما یا متخصص مراجعه می‌کنند.

اوتیسم ناشناخته‌ترین اختلال و معلولیت 

وی فرمود: قبلا نظر بر این می بود که اوتیسم در جوامع شهری و خانواده‌های با سطح طبقاتی اجتماعی و اقتصادی بالا زیاد تر شایع است، اما الان اینگونه نیست و مربوط با طبقه اجتماعی یا نژاد خاص نیست و در همه جوامع، حاشیه شهرها و روستاها هم موارد ابتلا وجود دارد، اما در مکان‌هایی از جمله مراکز استان‌ها که دسترسی به امکانات تشخیصی زیاد تر است، تشخیص بیماری زیاد تر است.

برجی با اشاره به این که اوتیسم ناشناخته‌ترین اختلال و معلولیت است، تصریح کرد: به طور کلی تشخیص اوتیسم مخصوصا در مواردی که علائم کم است، سخت است و در مکان‌هایی همانند مراکز استان‌ها که دسترسی به امکانات و متخصصین فراهم است، تشخیص و شناسایی زیاد تر است، بر همین مبنا ۷۰ درصد موارد شناسایی شده مربوط به شهرهای بزرگ استان است.

وی بر تشخیص به موقع به منظور مداخله بهنگام و سریع زمان اصرار کرد و او گفت: یکی از چالش‌های ما در مداخله بهنگام، سن تشخیص بیماری در ایران است، به طوری که در دنیا سن تشخیص بیماری ۱۸ ماهگی تا دوسالگی است، اما متاسفانه در سرزمین ما سن تشخیص اوتیسم غیر از مواردی که علائم شدید است و سریع تشخیص داده می‌شود، طبق معمول بالای چهار سال است.

مقدار ابتلا به اوتیسم در پسران ۵ تا ۶ برابر دختران است

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی او گفت:  شیوع اوتیسم در جنس مذکر زیاد زیاد تر است، به طوری که مقدار ابتلا در پسران، پنج تا ششم برابر دختران است و آمار تشخیصی سازمان بهزیستی هم مبین همین نوشته است و  افراد مراجعه‌کننده دارای این اختلال، زیاد تر پسرها می باشند اما از طرفی شدت ابتلا در دختران، زیاد تر از پسرها است و دختران در صورت ابتلا، علائم شدیدتری از خود ابراز خواهند داد.

وی با اشاره به تاثییر ژنتیک در ابتلا به این بیماری فرمود: نقش ژنتیک در اختلال طیف اوتیسم زیاد پررنگ است اما در عرصه شناسایی ژن‌های دچار، علم تا این مدت پاسخی اشکار نکرده است و علت آن تا این مدت ناشناخته است. 

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با پافشاری بر این که در عرصه علت اختلال اوتیسم، فرضیه‌های بسیاری وجود دارد اما هیچ کدام به‌صورت یک اصل و حقیقت علمی ثابت نشده است، اظهار کرد: فرضیه‌های قبول نشده‌ای در عرصه علت این اختلال وجود دارد؛ برای مثالً یکی از فرضیه‌هایی که قبلا نقل می بود و اکنون کاملا منسوخ شده است، فرضیه «مادران یخچالی» می بود یعنی مادرانی که بارداری ناخواسته داشتند و یا در دوران شیردهی و … تمایلی به ابراز عشق و محبت به نوزاد خود نداشتند، اما امروزه این فرضیه کاملا رد شده است و در بین مبتلایان به اختلال اوتیسم، مواردی هم داریم که مادران نسبت به نوزاد، به شدت حس مادرانه دارند و نوزاد از مهر و محبت مادر برخوردار است، اما کودک مبتلا به اوتیسم است.

او گفت: به‌طور کلی در خانواده‌هایی که مشاجرات زناشویی زیاد است و تفاوت فرهنگی و اجتماعی بسیاری بین زوجین وجود دارد، شیب ابتلا به اختلال اوتیسم زیاد است. یکی از باورهای نادرست در جامعه این است که به زوج‌هایی که دچار مشکلات و مشاجرات زناشویی می باشند، نظر خواهند داد که بچه‌دار شوند تا مشکلات و مشاجرات کمتر شود، اما در اصل ملزوم است که زوجین قبل از فرزندآوری، به یک ارامش شخصیتی و روانشناسی برسند و سپس عمل به فرزندآوری کنند.

تشخیص به موقع یکی از چالش‌های طیف اوتیسم 

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی با اشاره به اهمیت آگاه‌سازی در عرصه این اختلال که باید مورد دقت خانواده‌ها قرار گیرد، در رابطه با شایع‌ترین علائم، گفت: علائم اوتیسم طبق معمول از زمان جنینی همراه کودک است، اما بر خلاف معلولیت‌هایی همانند سندرم داون و… در دوران بارداری قابل تشخیص نیست اما می‌توان برخی از علائم آن را از همان بدو تولد تشخیص داد.

او همین طور گفت: نوزادان طبق معمول در سه ماهگی لبخند اجتماعی دارند، اما مبتلایان به اختلال اوتیسم لبخند اجتماعی را ندارند یا برای مثال نوزادان در سن چهار تا پنج ماهگی از بوسیدن لذت می‌برند، اما کودکان اوتیسم، به شدت از بوسیدن متنفرند.

برجی او گفت: در پنج ماهگی جذابترین شکل برای کودکان، شکل صورت انسان است، اما کودک مبتلا به اوتیسم با صورت انسان، ربط چشمی برقرار نمی‌کند.

او گفت: کودکان مبتلا به اوتیسم در سنین بالاتر هم تاخیر در گفتار دارند و دامنه کلمات آن‌ها در ۱۸ ماهگی که طبق معمول کودک باید ۵۰ کلمه یاد داشته باشد، زیاد محدود است و با اشاره یا سروصدا منظورشان را می‌رسانند، این چنین این کودکان  اختلالات حرکتی دارند و اغاز به راه‌رفتن در آنها با تاخیر است.

برجی رفتارهای کلیشه‌ای و تکراری را یکی دیگر از علائم شاخص در کودکان مبتلا به اوتیسم ذکر کرد و او گفت: رفتارهای کلیشه‌ای و تکراری هم  در این کودکان در سن ۱۸ ماهگی وجود دارد، برای مثال پافشاری بر خواسته خود و سروصدا کردن و قشقرق به راه انداختن، علاقه‌مندی به حرکات چرخشی برای مثال خیره شدن به حرکات چرخشی ماشین لباسشویی از جمله این علائم است.

مدیرکل بهزیستی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: یکی از چالش‌های طیف اوتیسم تشخیص به موقع اختلال است و از آنجا که بهترین زمان مداخله و اثربخشی مداخلات دو تا شش سالگی است، بر شناسایی علائم توسط خانواده‌ها اصرار کرد و او گفت: سازمان بهزیستی به‌گفتن یک نهاد حمایتی در کنار خانواده‌ها است و پذیرای کودکان با اختلال اوتیسم است.