سال ۲۰۲۵ سال بزرگی برای ایده‌های دیوانه‌وار در دنیای معماری می بود. از ساخت آسمان‌خراش در یک روستای کوهستانی تا دکل‌های برقی که همانند حیوانات غول‌پیکر می باشند، امسال ناظر مطرح‌هایی بودیم که مرزهای تخیل را جابه‌جا کردند.  یقیناً باید دقت داشت که شگفت‌بودن لزوماً به معنی بدبودن نیست و تعداد بسیاری از این پروژه‌ها از نظر فنی و زیبایی‌شناشی شاهکار محسوب خواهد شد. در ادامه، نگاهی به شگفت‌ترین و دلنشین‌ترین شگفتی‌های معماری ۲۰۲۵ می‌اندازیم.

۱. آسمان‌خراش در یک روستای سوئیسی

درحالی‌که عادت داریم آسمان‌خراش‌ها را در دبی یا نیویورک ببینیم، پروژه‌ای جاه‌طلبانه به نام «Lina Peak» برای روستای دورافتاده زرمات در سوئیس در نظر گرفته شده است. این برج شیشه‌ای ۲۶۰ متری قرار است در دامنه کوه ماترهورن ساخته شود و شامل ۵۰۰ آپارتمان مسکونی، هتل و امکانات رفاهی باشد. طراح پروژه معتقد است که این برج با متمرکزکردن سکونت، سختی را از روی بافت روستایی برمی‌دارد و اسایش را به منطقه بازمی‌گرداند؛ هرچند ایده ساخت یک برج بلند در دل کوهستان هم چنان او گفت و گو‌برانگیز است.

۲. دکل‌های برق اتریش همانند حیوانات غول‌پیکر

هیچ‌کس از دیدن دکل‌های برق در منظره طبیعت لذت نمی‌برد، اما پروژه «غول‌های برق اتریش» راه‌حلی خلاقانه برای این مشکل اراعه کرده است. در این مطرح که با شراکت شبکه برق اتریش اجرا می‌شود، دکل‌های فلزی به شکل حیوانات نمادین هر استان ساخته خواهد شد. برای مثال، دکل‌های استان بورگن‌لند به شکل لک‌لک و دکل‌های استانی دیگر به شکل گوزن طراحی شده‌اند. این مجسمه‌های کاربردی نه‌تنها زشتی دکل‌های سنتی را ندارند، بلکه به جاذبه‌ای توریستی تبدیل شده‌اند و مدل‌های مینیاتوری آنها حتی در موزه طراحی سنگاپور به نمایش درآمده است.

۳. ساختمانی با ظاهری فضایی در چین

این ساختمان شگفت که توسط معمار معروف، «زها حدید»، طراحی شده، با ظاهر موج‌دار و شکاف بزرگ میانش، زیاد تر همانند یک سازه فضایی است تا یک مرکز اداری. مرکز «ییدان» در شهر شنژن چین قرار دارد و فرم کلی آن با الهام از دره‌ها و کوهستان‌های اطراف طراحی شده است. فضای خالی بزرگ در مرکز ساختمان نه‌تنها ظاهری دراماتیک تشکیل کرده، بلکه اجازه می‌دهد نور طبیعی به عمق طبقات نفوذ کند. این پروژه که رویکردی سبز دارد، با پنل‌های خورشیدی و سیستم جمع‌آوری آب باران، مثالای از ترکیب معماری آینده‌نگرانه و حفاظت از محیط‌زیست است.

۴. باغ ابدی عربستان

عربستان در راستای پروژه‌های بزرگ خود، از جزیره تفریحی «لاحق» (Laheq) در دریای سرخ رونمایی کرد که توسط شرکت مشهور «فاستر پارتنرز» طراحی شده است. ویژگی مهم این جزیره، یک سازه مصنوعی حلقوی به قطر ۸۰۰ متر است که روی آب شناور بوده و هتل‌ها و آپارتمان‌های لوکس را در خود جای داده است. این پروژه که به «باغ ابدی» شهرت یافته، در بین مجمع‌الجزایری با ۹۰ جزیره قرار دارد و تمرکز مهم آن بر نگه داری اکوسیستم دریایی و صخره‌های مرجانی منطقه است. همه انرژی این جزیره تا سال ۲۰۳۰ از منبع های ۱۰۰ درصد تجدیدپذیر فراهم خواهد شد.

۵. دونات بادی ژاپنی

سازه «Ark Nova» یک سالن کنسرت بادی از جنس PVC است که امسال برای اولین‌بار از ژاپن خارج شد و در سوئیس به نمایش درآمد. این سازه بنفش‌رنگ که همانند یک دونات غول‌پیکر است، تنها در یک ساعت باد می‌شود و می‌تواند تا ۵۰۰ نفر را در خود جای دهد. مسئله اثرگذار اینجاست که نیمکت‌های چوبی داخل آن از درختان سدر کهن‌سالی ساخته شده‌اند که در جریان زلزله فوکوشیما صدمه دیده بودند، و این سازه را به نمادی از امید و بازسازی تبدیل کرده است.

۶. زمین فوتبال در آسمان دبی

ترکیب آسمان‌خراش و فوتبال احتمالا شگفت به نظر برسد، اما دبی میزبان پروژه‌ای مشترک بین شرکت «داماک» و باشگاه فوتبال چلسی انگلستان است. این پروژه شامل شش برج ۱۳۰ متری است که به گفتن اولین اقامتگاه‌های برند چلسی شناخته خواهد شد و دارای امکاناتی همانند زمین تمرینی اختصاصی می باشند. فضای داخلی این برج‌ها با الهام از ظرافت شهرسازی لندن و پویایی دبی طراحی شده و مقصد آن جذب طرفداران ثروتمند فوتبال است که می‌خواهند سبک زندگی تیم محبوبشان را توانایی کنند.

۷. پارک عمودی شی‌آن

استودیوی «هیترویک» بعد از پیروزی در نیویورک، این بار در شهر تاریخی شی‌آن چین، یک پارک عمودی به شکل درخت طراحی کرده است. این سازه ۵۷ متری که «درخت شی‌آن» نام دارد، دارای ۵۶ تراس پله‌همانند است که با انواع گیاهان بومی پوشیده شده‌اند. بازدیدکنندگان می‌توانند با بالارفتن از این پارک طبقاتی، تنوع زیستی مسیر جاده ابریشم را توانایی کنند. طراحی این پروژه با منفعت گیری از ۱۰۰ هزار کاشی سرامیکی دست‌ساز، ادای احترامی به ارتش سفالی معروف این شهر باستانی است.

۸. گوی‌های فولادی شناور در دریای سرخ

هتل «شبارا» در عربستان یکی دیگر از پروژه‌هایی است که امسال تکمیل شد و ظاهری کاملاً فضایی دارد. این اقامتگاه شامل ویلاهایی به شکل گوی‌های استیل صیقلی است که روی سطح آب دریا معلق به نظر می‌رسند. سطح صیقلی این ویلاها همانند آینه است و با بازتاب آسمان و دریا، در افق محو خواهد شد. این طراحی خاص نه‌تنها زیبایی بصری خیره‌کننده‌ای دارد، بلکه با کمترین تماس با بستر دریا اجرا شده تا به صخره‌های مرجانی صدمه نرساند.

۹. گردباد فلزی روی سقف انبار قدیمی روتردام هلند

شرکت معماری MAD با بازسازی یک انبار تاریخی در بندر روتردام هلند، موزه‌ای با نوشته مهاجرت به نام «فنیکس» خلق کرده است که یک ویژگی شگفت دارد. روی سقف این ساختمان، سازه‌ای فلزی و پیچ‌خورد همانند گردباد قرار گرفته که درواقع یک پله‌کان مارپیچ دوگانه برای تماشای شهر است. این گردباد فلزی که از صفحات استیل پولیش‌خورده ساخته شده، نمادی از پویایی و حرکت است و بازدیدکنندگان را به سکویی در ارتفاع ۲۴ متری می‌برد تا نمایی پانوراما از رودخانه ماس و شهر روتردام را تماشا کنند.