با افت محسوس دما و افزایش منفعت گیری از وسایل گرمایشی، خطر گازگرفتگی با گاز مونوکسید کربن، گازی بی‌رنگ، بی‌بو و زیاد کشنده که از احتراق ناقص سوخت تشکیل می‌شود، بیشتر از پیش جان شهروندان را تهدید می‌کند؛ خطری که در صورت بی‌توجهی به نکات ایمنی، به اختصاصی بازدید مسیر دودکش‌ها و منفعت گیری نادرست از بخاری‌ها، می‌تواند به «مرگ خاموش» منجر شود.

گاز مونوکسید کربن یکی از با اهمیت ترین عوامل حوادث خانگی در فصل سرماست که به علت نداشتن رنگ و بو، زیاد تر بدون آنکه افراد فهمید شوند در محیط‌های بسته تجمع اشکار می‌کند. روشن‌کردن ناگهانی بخاری‌ها با اغاز سرمای شدید، مسدود بودن مسیر دودکش، منفعت گیری از وسایل گرمایشی غیراستاندارد و به‌کارگیری بخاری‌های بدون دودکش در فضاهای بسته، از با اهمیت ترین دلایل ابراز این حوادث است؛ موضوعی که هر ساله جان تعدادی از شهروندان را می‌گیرد و الزام آموزش و مراعات نکات ایمنی را دو چندان می‌کند.

مرشددوست، معاون آموزش دانشکده آتش‌نشانی تهران، در او گفت‌وگویی با اشاره به افزایش خطرات گاز مونوکسید کربن در روزهای سرد سال، اظهار کرد: با دقت به سرمای شدیدی که در برخی روزها به طور ناگهانی رخ می‌دهد، افرادی که بدون آمادگی قبلی و بازدید وسایل گرمایشی به سراغ بخاری‌ها می‌روال، ریسک زیاد بالاتری را متحمل خواهد شد. در قبل، خانواده‌ها پیش از اغاز فصل سرما بخاری‌ها یا موتورخانه‌ها را بازدید و سرویس می‌کردند و مسیر دودکش را مورد بازدید قرار می‌دادند تا با خیال راحت داخل زمستان شوند.

او گفت: یکی از مشکلات مهم این است که برخی خانواده‌ها پیگیری ملزوم را انجام نمی‌دهند و با سرد شدن ناگهانی هوا، بدون بازدید دودکش عمل به نصب و روشن‌کردن بخاری می‌کنند. در تعداد بسیاری از موارد، مسیر دودکش از سال قبل تا امروز دچار مشکل شده است؛ از لانه‌گزینی پرندگان گرفته تا افتادن آجر، سنگ یا حتی مواردی که حیوانی همانند بچه گربه داخل دودکش سقوط کرده و مسیر را مسدود کرده است. این موارد علتمی‌شود گاز مونوکسید کربن به داخل فضا برگردد.

مرشددوست با پافشاری بر اهمیت بازدید مسیر دودکش‌ها از سوی شهروندان، او گفت: اگر مستأجر هستیم و نمی‌دانیم دودکش واحد ما کدام است، می‌توان با روشن‌کردن یک شمع در محل دریچه دودکش داخل واحد و بازدید پشت‌بام، دودکشی را که دود شمع از آن خارج می‌شود شناسایی کرد. این چنین دودکش باید حداقل یک متر و ۲۰ سانتی‌متر از سطح پشت‌بام ارتفاع داشته باشد، از لوله گالوانیزه مناسب منفعت گیری شود و حتماً کلاهک «H» روی آن نصب شود تا از بعد‌زدگی دود جلوگیری شود.

او همین طور گفت: تا وقتی که از باز بودن و ایمن بودن مسیر دودکش مطمعن حاصل نکرده‌ایم، به هیچ گفتن نباید بخاری یا هر وسیله گرمایشی فرد دیگر را به آن متصل کنیم. دودکش‌ها مسیر پیچیده‌ای ندارند و بازدید آن‌ها می‌تواند از تعداد بسیاری خطرات پیشگیری کند.

منفعت گیری از بخاری بدون دودکش در اتاق دست‌وپنجه نرم‌کردن با مرگ است

معاون آموزش دانشکده آتش‌نشانی تهران درمورد بخاری‌های بدون دودکش نیز تصریح کرد: بخاری بدون دودکش مطابق استاندارد شرکت سازنده، فقطً برای فضای باز طراحی شده است. این وسایل در محیط‌های باز که اکسیژن به مقدار کافی وجود دارد، قابل منفعت گیری می باشند، اما منفعت گیری از آن‌ها در فضاهای بسته، اتاق‌ها یا اتاق خواب‌ها به معنی دست‌وپنجه نرم‌کردن با مرگ است. هرچه فضای بسته کوچک‌تر باشد، خطر تجمع گاز مونوکسید کربن و وقوع مرگ خاموش زیاد تر می‌شود.

علایم گازگرفتگی را با سرماخوردگی نادرست نگیرید

مرشد دوست با اشاره به علائم گازگرفتگی او گفت: نشانه‌های گازگرفتگی با مونوکسید کربن در فضای بسته، شباهت بسیاری به سردرد یا علائم سرماخوردگی دارد. تعداد بسیاری از افراد فکر می‌کنند دچار سرماخوردگی شده‌اند و حتی از قرص مسکن منفعت گیری می‌کنند؛ در حالی که اگر بعد از چند ساعت وجود در فضای بسته‌ای که بخاری، شومینه یا شعله باز روشن بوده، دچار سردرد شدید، اولین عمل باید خروج به فضای باز و باز کردن پنجره‌ها باشد. اگر با این کار حال فرد بهتر شد، گمان گازگرفتگی زیاد بالاست.

وی پافشاری کرد: مصرف قرص مسکن در این چنین شرایطی می‌تواند خطرناک باشد، چون علتکاهش هوشیاری شده و فرد را در معرض صدمه جدی‌تر قرار می‌دهد؛ به‌اختصاصی در فضاهای کوچک که شدت تجمع گاز زیاد بالاست.

این کارشناس آتش نشانی این چنین به خطرات حاضر در اتاقک‌های نگهبانی و وسایل نقلیه اشاره کرد و او گفت: در اتاقک‌های کوچک نگهبانی یا داخل کابین خودروهای سنگین، منفعت گیری از وسایل گرمایشی غیراستاندارد، اجاق‌های شعله باز یا بخاری بدون دودکش، به علت افتاکسیژن، خطر تشکیل گاز مونوکسید کربن و وقوع مرگ خاموش را به شدت افزایش می‌دهد. این موارد باید جدی گرفته شود و آموزش عمومی در این عرصه افزایش یابد.