دستگاه گوارش از مری و معده گرفته تا روده‌ها و کبد، نقش محوری در جذب مواد مغذی، دفع مواد زائد و تحکیم سیستم ایمنی دارد، وقتی که این سیستم به درستی کار کند، انرژی کافی برای فعالیت‌های روزانه داریم و از تعداد بسیاری بیماری‌های مزمن در امان می‌مانیم اما عادات نادرست زندگی، به اختصاصی مصرف سیگار، کم کم کارکرد طبیعی گوارش را مختل می‌کنند.

آشنایی با عوامل صدمه‌زننده گوارش، نخستین قدم برای نگه داری این سیستم حیاتی است؛ یکی از مواردی که جهت اختلال در کارکرد دستگاه گوارش می شود، استعمال سیگار است، دود سیگار مستقیماً لایه مخاطی مری و معده را تحریک می‌کند و علتتضعیف اسفنکتر تحتانی مری می‌شود، که ماموریت جلوگیری از برگشت اسید معده را بر مسئولیت دارد، این صدمه به رفلاکس اسید مزمن (GERD) منجر می‌شود که با سوزش سردل، التهاب مری و حتی افزایش خطر سرطان مری همراه است؛ در معده نیز نیکوتین جریان خون بافت معده را گاهش می‌دهد و روال ترمیم زخم‌ها را کند می‌کند، به همین علت است که افراد سیگاری زیاد زیاد تر از غیرسیگاری‌ها به زخم معده و خونریزی داخلی دچار خواهد شد.

سیگار کشیدن اعتدال میکروبیوت روده (باکتری‌های سودمند و زیان اور) را بر هم می‌زند و تنوع گونه‌های باکتریایی سودمند را افت می‌دهد، این تغییرات با افزایش نفوذپذیری روده (سندرم روده نشت‌کننده) همراه است که مواد التهابی را داخل جریان خون کرده و عرصه‌ساز بیماری‌های خودایمنی می‌شود.

مواد شیمیایی حاضر در دود سیگار، همانند نیتروزامین‌ها و هیدروکربن‌های آروماتیک، از طریق خون و بلعیده شدن مخاط داخل دستگاه گوارش شده و به DNA سلول‌ها صدمه می‌زنند، این صدمه‌ها خطر ابتلا به سرطان مری، سرطان معده، سرطان پانکراس و سرطان کولورکتال را به شدت افزایش خواهند داد.

کبد به گفتن مهم‌ترین اندام سم‌زدای بدن، ماموریت تصفیه مواد زیان اور دود سیگار را بر مسئولیت دارد، در افراد مبتلا به هپاتیت B یا C، سیگار روال پیشرفت بیماری را تسریع کرده و خطر سیروز و سرطان کبد را چند برابر می‌کند.

تعداد بسیاری از صدمه‌های گوارشی ناشی از سیگار، بعد از ترک کم کم برگشت‌پذیر می باشند. تنها چند هفته بعد از قطع سیگار، جریان خون مخاط معده بهبود می‌یابد و علائم رفلاکس و سوزش سردل افت قابل توجهی اشکار می‌کند؛ برای منفعت‌مندی کامل از مزایای ترک سیکار، باید اصلاحات فرد دیگر را نیز در سبک زندگی داخل کرد.

اکرم پور شمس رئیس مرکز تحقیقات سرطان های دستگاه گوارش اظهار کرد: انجام مطالعات گوناگون محققان نشان داده است که مصرف سیگار، تریاک و مشتقات آن عاملی برای ابراز سرطان های حنجره، ریه، مثانه، مری می باشند.

وی با گفتن این که این مواد به گمان زیاد در پیدایش سرطان های معده و پانکراس نیز دخیل می باشند، اصرار کرد: طی مطالعه بزرگی که در منطقه شرق استان گلستان توسط مرکز تحقیقات سرطان های دستگاه گوارش صورت گرفت، شواهد نشان داده است که ترک سیگار، تریاک و مشتقات آن کمتر از پنج سال، تاثییر حمایتی ندارد و فردی که قبلا سیگاری و تریاکی بوده و کمتر از پنج سال از ترک آن می گذرد، در معرض خطر این مواد قرار دارد و ملزوم به گذشت زمان بیشتری است.

پور شمس گفت: قطع مصرف تریاک، زیاد تر از پنج سال می تواند خطر ابتلا به سرطان مری را ۶۷ درصد افت دهد و ترک سیگار بیشتر از پنج سال می تواند نزدیک به ۳۲ درصد با افت خطر ابتلا به سرطان مری همراه باشد.

عضو انجمن گوارش و کبد ایران خاطر نشان کرد: قطع مصرف سیگار و تریاک برای افت خطر ابتلا به سرطان معده و لوزالمعده به زمان بیشتری نیاز دارد و به گمان زیاد درمورد ابتلا به سرطان پانکراس، ۱۰سال یا زیاد تر برای ترک، زمان نیاز است تا بدن بتواند صدمه هایی که داخل شده است را ترمیم کند و به حالت قبل باز گردد.

وی اظهار کرد: به طور کلی آنچه که مهم است این است که افراد تلاش کنند از مصرف مواد مخدر و مشتقات آن دوری کنند و در صورت مصرف آن هرچه سریع تر عمل به ترک مصرف کنند چون مشاهدات نشان می دهد که مصرف آنها جهت ابراز مشکلات جدی خواهد شد.