سینما هنری است که باید تجربه شود

سینما هنری است که باید تجربه شود، نه روایت شود؛ درسهای مسعود جعفریجوزانی در کارگاه موزه سینما, کارگاه انتقال تجربه فیلمسازی با حضور مسعود جعفریجوزانی، نویسنده و کارگردان نامدار، عصر روز گذشته در سالن فردوس موزه سینما و برای اعضای باشگاه مخاطبان این مجموعه برگزار گردید. این جلسه به گزارش آفتاب شرق برگزار شده و نکات کلیدی از اندیشههای یک سینماگر باتجربه را در اختیار علاقهمندان قرار داد.

سینما هنری برای تجربه کردن، نه تعریف کردن جعفریجوزانی با اشاره به دوران آغازین فعالیت خود، بیان کرد در سالهای دور، سینما به جدیت گرفته نمیشد و بسیاری آن را تنها یک تفریح میدانستند؛ اما از اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی جایگاه آن تغییر یافت. وی تأکید کرد که سینما بیش از هر هنر دیگری نیازمند بسترسازی فرهنگی و ذهنی است.

لحظههای ناب سینما نشاندادهنی هستند، نه تعریفشدنی؛ همین لحظههای ناورایانه، هستی سینما محسوب میشوند. اهمیت کلاسهای درک فیلم در یها کارگردان فیلم شیرسنگی از عدم وجود دروس تخصصی درک فیلم در دانشگاهها گلایه کرد و توضیح داد باید هفتهای یک فیلم نمایش داده شود و مخاطبان از دیرک خود درباره آن بیان کنند.

ار میگرفت. نگرش متفاوت سینماگر به جهان و هستی جعفریجوزانی بر این باور است که سینماگران باید نسبت به جهان و هستی نگرشی متمایز داشته باشند.

به مثالی از آلفرد هچکاک و فیلم طناب اشاره کرد که با یک شوت تداومدار، پاسخی مفهومی به سینماگران مارکسیست میداد. وی ادامه داد امروز با ابزارهایی مانند انتخاب لنز، میتوانیم نگاه تماشاگر را هدایت کنیم.

ارهاش بنویسید. اگر مایل هستید برای دیگران تعریف کنید، یعنی داستان به بلوغ نرسیده.

قلم بردارید و بنویسید، حتی اگر بد به نظر برسد، چون در کلمات جادویی وجود دارد که شما را به عمق موضوع میرساند. او بر خلاقیت و اجتناب از تقلید از روایات رایج تأکید داشت هیچ داستانی وجود ندارد که گفته نشده باشد، اما وقتی شما مینویسید، متفاوت است.

واژهها را کنار هم چینید تا خودتان را کشف کنید. از فیلمنامه تا استوریبورد و ساخت جعفریجوزانی فرآیند تبدیل ایده به فیلم را تشریح کرد پس از فیلمنامه، دکوپاژ شکل میگیرد و سپس استوریبورد طراحی میشود؛ اما در زمان فیلمبرداری نباید به آن منجمد بمانید، باید شرایط واقعی را هم در نظر بگیرید. او خاطرهای از طراحی پوستر فیلم شیرسنگی توسط مرحوم مرتضی ممیز را بازگو کرد ممیز سه بار فیلم را بدون تدوین و موسیقی دید و پوستری خلق کرد که فضای فیلم را منتقل میکرد.

پوستر باید بلافاصله نوع فیلم را به مخاطب بفهماند. دیدنِ واقعی، ریتمِ واقعی وی تفاوت بین دیدن و دیدنِ سینمایی را تشریح کرد سینماگر نکات ریز را میبیند، احساس بشر را درک میکند و زمین و زمان با او سخن میگوید.

یک جمله میتواند میزانسه، شخصیتپردازی و زمانومکان را همزمان تعیین کند. درباره ریتم نیز تصریح کرد ریتم فقط کات و تقطیع نیست؛ ریتم مجموعهای از حرکات دوربین، بازیگر، خطوط، رنگ، نور و تدوین است. اخلاقیات بازیگری، میراث بزرگان در پایان، جعفریجوزانی از تجربه کار با علی نصیریان در شیرسنگی گفت هیچ بازیگری نتوانست آن نقش را به خوبی ایفا کند.

بازیگران جوان باید از بزرگانی همچون علی نصیریان، جمشید مشایخی، داوود رشیدی، عزتالله انتظامی و محمدعلی کشاورز، نه تنها بازیگری، بلکه اخلاقیات و التزام هنری را بیاموزند.