رئیس مرکز تحقیقات سرطان ایران به تازگی اظهار کرده است هر ۵ دقیقه یک ایرانی به سرطان مبتلا می‌شود و رشد ابتلا به سرطان در ایران بیشترین نرخ در جهان را دارد. سرطان بعد از بیماری‌های قلبی–عروقی، دومین علت مرگ در سرزمین است و سالانه نزدیک به ۱۰۰ هزار بیمار تازه سرطانی در ایران شناسایی خواهد شد.

این چنین ۹۸ درصد عوامل ابتلا به سرطان به سبک زندگی و تنها ۲ درصد به ژنتیک مربوط است؛ سرطان پستان شایع‌ترین سرطان و سرطان معده کشنده‌ترین سرطان در ایران است.

در خصوص دلایل آمار بالای ابتلا به سرطان و مرگ و میر ناشی از آن  یاشا مخدومی، نایب رئیس انجمن رادیو آنکولوژی ایران به خبرنگار ایلنا او گفت: این آمار که یقیناً دقیق نیست،  تعداد بیماران سرطانی تازه در سال  است. وزارت بهداشت این اطلاعات را هر سال انتشار می‌کند. به‌طور تقریبی، نزدیک به ۱۷۰ هزار تا ۱۸۰ هزار مورد تازه سرطان در سال تشخیص داده می‌شود. آمار دقیق‌تر را باید از وزارت بهداشت دریافت کرد. حتی اگر عدد را مقداری زیاد تر بگیریم و ۲۰۰ هزار در نظر بگیریم، به‌طور تقریبی هر پنج دقیقه نزدیک به ۱.۹ بیمار خواهد شد.

او گفت: ما یک مفهوم داریم که تعداد بیماران به ازای جمعیت را در سال بازدید می‌کند. این تعداد به‌گفتن نسبت به جمعیت گفتن می‌شود. یکی از شاخص‌ها نیز رشد یا افزایش سرطان در سال است. به‌گفتن مثال، اگر پارسال تعداد بیماران ۱۰۰ هزار نفر بوده، امسال امکان پذیر به عدد بالاتری برسد و درصد این افزایش، درصد رشد سرطان را مشخص می کند. روال رشد سرطان باید با دقت به آمارهای سال قبل اشکار شود.

مخدومی اظهار کرد: ایران یکی از کشورهایی است که نسبت سرطان به کل جمعیت آن متوسط است. به‌طور کلی، نسبت سرطان در ایران نسبت به ایالات متحده آمریکا کمتر است، اما از برخی کشورها زیاد تر است. این چنین، نسبت افزایش رشد سرطان در ایران از متوسط آمار جهانی مقداری زیاد تر است. با این حال، این به‌معنی آن نیست که ایران جزو کشورهای با آمار بالای سرطان محسوب می‌شود.

به حرف های وی، تغییرات در سبک زندگی مردم به‌طور قابل‌توجهی می‌تواند بر نرخ رشد سرطان تأثیر بگذارد. قبل از انقلاب، جمعیت عمدتاً روستایی می بود، اما اکنون زیاد تر جمعیت در شهرها زندگی می‌کنند. این تغییرات شامل عواملی همانند استرس زیاد تر، آلودگی هوا و تغذیه و فعالیت بدنی است. این عوامل می‌توانند به افزایش بیماری‌ها از جمله سرطان پشتیبانی کنند. در عین حال، رابطه دقیقی بین تغییرات در سبک زندگی و ژنتیک وجود ندارد و به‌سختی می‌توان مرزهای مشخصی بین این دو تعیین کرد. هر دو عامل می‌توانند به‌طور همزمان در ابراز بیماری‌ها نقش داشته باشند و بازدید آن‌ها نیاز به تحقیقات دقیق‌تری دارد.

نایب رئیس انجمن رادیو آنکولوژی ایران در ادامه خاطر نشان کرد: سرطان طبق معمولً یک بیماری چند عاملی است که تحت تأثیر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی قرار دارد. برخی نکات کلیدی در این عرصه عبارت هستند از: ژن‌های سرطان‌زا: در برخی افراد، ژن‌هایی وجود دارد که می‌تواند خطر ابراز سرطان را افزایش دهد، اما این ژن‌ها امکان پذیر هیچ‌گاه فعال نشوند و تبدیل بیماری نشوند.

به حرف های مخدومی، این چنین عوامل محیطی همانند آلودگی، سیگار  و مواد شیمیایی می‌توانند به ابراز سرطان پشتیبانی کنند. عامل پروژنیتور عواملی که به طور مستقیم جهت تشکیل تغییرات ژنتیکی خواهد شد و می‌توانند تبدیل سرطان شوند. عامل پروموتور که به تحریک و تسریع روال ابراز سرطان پشتیبانی می‌کنند، همانند سیگار که هم به‌گفتن محرک و هم به‌گفتن عاملی که خطر ابراز سرطان را افزایش می‌دهد، عمل می‌کند. به‌طور کلی، تعامل بین عوامل ژنتیکی و محیطی نقش مهمی در ابراز سرطان ایفا می‌کند.

این متخصص سرطان با گفتن این که تفکیک کردن این مسأله حل‌کننده نیست، او گفت: قضیه این است که به‌هرحال، تحول در سبک زندگی و آلودگی‌های محیطی امکان پذیر برخی از سرطان‌ها را افزایش دهد. تحول در سبک زندگی، برای مثال خوردن زیاد تر غذاهای فست‌فود و آماده و… نشان داده شده است که با افزایش سرطان‌های روده همراه است. آلودگی هوا، سرطان‌های ریه، کلیه، مثانه و… را تشکیل می‌کند. دخانیات نیز به همان ترتیب در ریه، حنجره، مثانه و کلیه نقش دارد و برخی سرطان‌های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی در جواب به این سوال که دولت چه مقدار در عدم گسترش ابتلا به سرطان در سرزمین نقش دارد، او گفت: اصولا هنگامی فردی مسئول می‌شود باید آگاهی کامل به کل منبع های، مصارف و کلیه مسائل داشته باشد. به هر حال سرطان هم یکی از عوامل مرگ‌ومیر است و باید به آن دقت شود.

او در ادامه او گفت: هزینه‌های درمان سرطان بالا است و تکنولوژی‌های جدیدی برای درمان آن وجود دارد. در درمان سرطان، علاوه بر جراحی و پرتو درمانی (رادیوتراپی)، موارد زیر مورد نیاز می باشند: تجهیزات رادیوتراپی که  این تجهیزات در سرزمین ناکافی و هزینه‌برانگیز می باشند؛ بیشتر از ۹۰ ٪ آن‌ها از خارج فراهم می‌شود. نصب این دستگاه‌ها زیرساخت‌های پیچیده و عظیمی می‌طلبد. قیمت داروهای شیمی‌درمانی کلاسیک نسبتاً پایین‌تر است و پوشش بیمه به‌طور متوسطی آن‌ها را شامل می‌شود.

نایب رئیس انجمن رادیو آنکولوژی ایران با اصرار بر این که هزینه‌های داروهای تازه شیمی‌درمانی بالا است، او گفت: پوشش بیمه به‌مرور زمان داخل می‌شود؛ برخی از آن‌ها تا این مدت تحت پوشش بیمه نیستند. این چنین داروهای ایمونوتراپی هزینه‌های زیاد بالایی دارند و پوشش کافی بیمه را ندارند. در هر تومور و در هر مرحله بیماری، ترکیبی از درمان‌های فوق (جراحی، پرتو درمانی، شیمی‌درمانی کلاسیک یا تازه، ایمونوتراپی) مورد نیاز است؛ در نتیجه هزینه کل درمان زیاد زیاد و بار مالی بالایی برای بیمار و سیستم بهداشت و درمان به‌وجود می‌آید.

به حرف های وی، ما زیاد تر برای درمان سرطان به واردات از خارج سرزمین وابسته هستیم. واردات داروهای سرطان به سرزمین و تولیدشان توسط کارخانه‌های داروسازی داخلی انجام می‌شود. برخی از این داروها باید مواد اولیه از خارج آورده شوند؛ در این صورت شرکت‌ها آن را داخل می‌کنند. برخی دیگر مستقیم از خارج داخل خواهد شد که شرکت‌ها نمایندگی دارند. اما این که به‌صورت قاچاق چه مقدار دارو داخل یا خارج می‌شود، باید سازمان غذا و دارو پاسخگو باشد. داروهایی که قاچاق داخل خواهد شد اجازه مصرف در ایران ندارند و همه سیستم باید تحت کنترل باشد؛ این سیستم باید توسط شاپرک نظارت شود.

 مخدومی با گفتن این که برخی صادرات داروهای ارزان قیمت وجود دارد، پافشاری کرد: در این عرصه برخی داروهای داخلی به علت هزینه نسبتاً پایین، به طور رسمی یا غیررسمی به کشورهای دیگر صادر خواهد شد. در خصوص صادرات غیررسمی، در این حالت داروها بدون مجوزهای قانونی خارج خواهد شد و مسئولیت نظارتی بر مسئولیت سازمان غذا و دارو، شاپرک، گمرک و دستگاه‌های انتظامی است که باید تخلف را پیگیری و منع کنند.

وی یادآور شد: در قانون اساسی جمهوری ایران، ماده ۲۲۲صریحاً گفتن می‌کند که «نگه داری سلامت عمومی» یکی از ماموریت های مهم دولت است. همین‌طور در اصل ۴۳ آمده است که «دولت ملزم است وسیله‌های ملزوم برای فراهم بهداشت، درمان و سلامت مردم را فراهم آورد». این متون پایه‌ی قانونی مسئولیت دولت در عرصه‌ی بهداشت و درمان را پافشاری می‌نمایند.

مخدومی در آخر گفت: اصل فرد دیگر نیز در حوزه سلامت و درمان وجود دارد و ماموریت دولت است که از طریق سرانه و راه حلهای پوشش بیمه سلامت همگانی را فراهم کند و در این راستا بیمه‌های دولتی باید برای مردم فراهم شوند. حال این که چه مقدار این کار ناقص انجام می‌شود، به قضیه اقتصاد کل جامعه مربوط می‌شود. به هر حال، اقتصاد سلامت بخشی از اقتصاد کل است و تا وقتی که مشکلات اقتصاد کل حل نشود، اقتصاد سلامت ناپایدار خواهد می بود و نمی‌توان تقصیر را به فرد خاصی نسبت داد. مسلماً افرادی که مسئول حل مشکلات اقتصاد کل می باشند، باید در این عرصه پاسخگو باشند.