هشدار درمورد مصرف خودسرانه داروهای لاغری و تجویز آنها در اماکن غیرپزشکی_آفتاب شرق

او گفت: داروهایی نظیر سماگلوتاید با نام تجاری اوزمپیک و تیرزپاتاید با نام تجاری مونجارو که در بازار ایران نیز با نام‌های گوناگون یافت خواهد شد، در ابتدا برای درمان دیابت گسترش یافته بودند. این ترکیبات با افزایش ترشح انسولین، ترقی متابولیسم و مهار ترشح گلوکاگون، به کنترل دقیق قند خون پشتیبانی می‌کنند.

قوی گفت: بر پایه تحلیل‌های تخصصی انجام شده، ملزوم است در رابطه تفاوت بین نسل‌های گوناگون داروهای موثر بر مرکز سیری، اصلاحیه علمی ارایه شود. یکی از سوءبرداشت‌های رایج در این حوزه، این است که تحول در ساختار مولکولی داروهای تازه، علتتحول در محل اثرگذاری آن‌ها می‌شود. با این حال، شواهد مشخص می کند که داروهای جدیدتر نظیر سماگلوتاید و تیرزپاتاید دقیقا شبیه داروهای کلاسیک‌تر همانند لیراگلوتاید از طریق تاثییر بر مرکز سیری عمل می‌کنند. نقطه اختلاف مهم، نه در مکانیسم تاثییر، بلکه در پروفایل فارماکوکینتیک آن‌ها نهفته است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خاطرنشان کرد: تغییرات ساختاری در این داروهای تازه، با مقصد بهینه‌سازی طول عمر دارو در خون و تحکیم قوت تاثییر صورت گرفته است. این پیشرفت تکنولوژیک، تبدیل تحولی در الگوی مصرف شده است؛ به طوری که بیماران برخلاف نسل اول که نیاز به تزریق روزانه داشتند، اکنون می‌توانند با منفعت گیری از داروهای تازه، تنها به یک بار مصرف در هفته بسنده کنند.

قوی اصرار کرد: تجویز این داروها تحت هیچ شرایطی اتفاقی نیست و بر پایه شاخص توده بدنی (BMI) و وجود عوامل خطر جانبی تعیین می‌شود. مطابق پروتکل‌های علمی، این داروها در دو دسته مهم قابل تجویز می باشند.

وی گفت: افرادی با BMI بالاتر از ۳۰ که بدون نیاز به عوامل خطر اضافی، کاندیدای درمان می باشند و افرادی با BMI بین ۲۷ تا ۳۰ که در کنار اضافه‌وزن، حداقل یک عامل خطر همانند سختی خون بالا، چربی خون، کبد چرب یا دیابت را نیز دارا باشند، کاندید مصرف این دارو با مشورت با پزشک می باشند.

هشدار جدی درمورد مصرف غیرعلمی

قوی با هشدار نسبت به منفعت گیری از این داروها برای هر نوع اضافه‌وزنی، تصریح کرد: این داروها برای افرادی که اضافه وزن آن‌ها از حد مشخصی فراتر نرفته است، مناسب نیست.

او گفت: تعیین نوع دارو، دوز مصرفی، زمان زمان درمان و حتی رژیم غذایی مکمل، امری کاملا تخصصی است که تنها باید توسط پزشک و با دقت به توازن بین مزایا دارو و عوارض احتمالی انجام شود؛ چرا که این ترکیبات می‌توانند عوارض جانبی خطرناک و حتی در موارد نادر، کشنده داشته باشند.

از عوارض گوارشی تا خطرات جدی و موارد منع مصرف

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به طیف گسترده عوارض جانبی داروهای تازه لاغری، اهمیت غربالگری دقیق پیش از تجویز را مورد اصرار قرار داد.

وی هشدار داد: تجویز این داروها در اماکن غیرپزشکی همانند آرایشگاه‌ها یا باشگاه‌ها، می‌تواند پیامدهای زیاد خطرناکی برای سلامت بیماران داشته باشد.

عوارض گوارشی و رابطه دوز با شدت عارضه

قوی در بازدید عوارض این گروه از داروها، رایج‌ترین چالش را اختلالات گوارشی دانست.

وی گفت: ابراز نشانه‌هایی همانند تهوع، بی‌اشتهایی، درد شکم، تشدید ریفلاکس معده و تحول در فعالیت روده از اسهال تا یبوست از عوارض متداول این درمان‌ها است.

قوی خاطرنشان کرد: داروهای با تاثییر طویل‌زمان و هفتگی همانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید طبق معمول تحمل‌پذیری بهتری دارند.

او همین طور گفت: رابطه مستقیمی بین دوز مصرفی و شدت عوارض وجود دارد؛ با افزایش دوز دارو، گمان تشدید عوارض گوارشی نیز زیاد تر می‌شود.

هشدار درمورد پانکراتیت و درگیری‌های چشمی

وی با اشاره به عوارض جدی‌تر، از گمان ابراز التهاب پانکراس (پانکراتیت) و اختلالات بینایی در مصرف این داروها، او گفت: در صورت ابراز پانکراتیت ناشی از مصرف دارو، درمان باید فورا قطع شود، چون این حالت به منع مصرف قطعی تبدیل می‌شود.

قوی پیشنهاد کرد: بیماران در صورت ابراز دردهای شدید شکمی یا تهوع غیرقابل‌تحمل، بلافاصله به مراکز درمانی مراجعه کنند.

خط قرمزهای پزشکی

وی تصریح کرد: انتخاب فرد واجد شرایط، به اندازه شناسایی افراد منع مصرف اهمیت دارد. از جمله موارد حیاتی که نباید از آن‌ها گذشت مبتلایان به سرطان تیروئید است.

این فوق‌تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم بالغین در ادامه گفت: افرادی با سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان تیروئید از نوع مدولاری (MTC)، به‌هیچ‌وجه نباید از این داروها منفعت گیری کنند.

سابقه پانکراتیت و افرادی که سابقه التهاب پانکراس داشته‌اند، به‌ اختصاصی اگر ناشی از داروهای شبیه بوده باشد دومین گروه در معرض خطر منع مصرف داروهای لاغری می باشند که قوی به آن اشاره کرد.

او گفت: مصرف الکل به گفتن یک منع مصرف نسبی نقل است و بیماران باید از مصرف الکل خودداری کنند.

قوی اصرار کرد: مصرف داروهای لاغری باید در بیماران دیابتی با درگیری چشمی شدید (رتینوپاتی) با احتیاط زیاد زیاد و تحت نظر دقیق انجام شود.

مقابله با اتفاق خطرناک تجویز در اماکن غیرپزشکی

وی با ابراز نگرانی از یک اتفاق نادرست، هشدار داد: امروزه متاسفانه این داروها در اماکن غیرپزشکی نظیر آرایشگاه‌ها، مزون‌های لباس عروس، خیاطی‌ها و حتی باشگاه‌های ورزشی پیشنهاد یا تجویز خواهد شد.

قوی اصرار کرد: این داروها، داروهای بدون نسخه (OTC) نیستند و تجویز آن‌ها در این مکان‌ها زیاد خطرناک است؛ چرا که دوز مصرفی و مدیریت عوارض، امری کاملا فردمحور و نیازمند نظارت متخصص غدد است.