پژوهش تازه درمورد مریخ مشخص می کند این سیاره میلیاردها سال پیش آب مایع پایدار و بارش شدید باران داشته و در نتیجه در دوره‌ای از تاریخ خود زیاد گرم‌تر، مرطوب‌تر و قابل‌سکونت‌تر از فکر قبلی بوده است. این نتیجه با سناریوی رقیب که مریخ را عمدتاً سرد و یخ‌زده می‌دانست، تعارض دارد و پیامدهای مهمی برای جست‌وجوی نشانه‌های حیات روی این سیاره دارد.

به گزارش نشریه The Conversation، مریخ هم‌سن زمین و نزدیک به ۴٫۵ میلیارد ساله است و زمین‌شناسان تاریخ آن را به چند دوره تقسیم می‌کنند. پژوهش تازه به دوره Noachian مربوط می‌شود که نزدیک به ۴٫۱ تا ۳٫۷ میلیارد سال پیش، هم‌زمان با مرحله «بمباران سنگین پایانی» در تاریخ منظومه شمسی رخ داده است. شواهد برخوردهای شهاب‌سنگی زیاد عظیم این دوره روی تعداد بسیاری از اجرام منظومه شمسی دیده می‌شود.

مریخ گرم و مرطوب بوده و بارش شدید و پایدار داشته است

دو حوضه برخوردی زیاد بزرگ هلاس و آرگیر روی مریخ از زخم‌های شاخص این دوره به‌شمار می‌روال. هر دو حوضه بیشتر از هزار کیلومتر پهنا دارند و حجم آنها برای جا دادن همه آب دریای مدیترانه با حاشیه امن کافی برسی شده است. این چنین محیطی در نگاه اول برای شکل‌گیری حیات شکننده مناسب به‌نظر نمی‌رسد اما تعداد بسیاری از دانشمندان همین دوره را محتمل‌ترین بازه وقتی برای قابل‌سکونت بودن مریخ می‌دانند.

شواهد بسیاری از فعالیت گسترده آب در سطح مریخ در دوره Noachian به ثبت رسیده است. این شواهد شامل دره‌های رودخانه‌ای خشک‌شده، بستر دریاچه‌های قدیمی، خطوط ساحلی باستانی و دلتای رودخانه‌ها می‌شود. بااین‌حال شرایط اقلیمی غالب در این دوره هم چنان محل او گفت و گو جدی است و دو سناریوی مهم نقل می‌شود: سناریوی «سرد و یخی» با ذوب مقطعی یخ‌ها بر تاثییر برخوردها و آتشفشان‌ها، و سناریوی «گرم و مرطوب» با آب مایع پایدار و یخ اندک.

مدل‌های اقلیمی نشان خواهند داد دی‌اکسیدکربن در فشارهای بالای جو تمایل به چگالش و راه اندازی ابر دارد و این فرایند تاثییر گلخانه‌ای را تضعیف می‌کند. همین نوشته علتشده می بود تعداد بسیاری از پژوهشگران سناریوی «سرد و یخی» را محتمل‌تر بدانند. مقصد مهم مأموریت مریخ‌نورد استقامت ناسا که در فوریه ۲۰۲۱ روی مریخ فرود آمد، پشتیبانی به کسب اطلاعات زیاد تر درمورد این سناریوها می بود.

مریخ‌نورد استقامت در دهانه جزرو فرود آمد؛ محلی که به‌علت شواهد قوی از وجود دریاچه باستانی به‌گفتن محل فرود انتخاب شد. تصاویر مداری از این دهانه چند رسوب بادبزنی‌شکل را نشان خواهند داد که از کانال‌هایی سرچشمه می‌گیرند که آب جاری دیواره دهانه را بریده است. درون این کانال‌ها رسوبات بسیاری از کانی‌های رسی دیده می‌شود.

پژوهش تازه به تحلیل ریزدانه‌های رسی غنی از آلومینیوم به‌نام کائولینیت در یکی از این کانال‌های باستانی می‌پردازد. داده‌ها نشان خواهند داد این قلوه‌سنگ‌های رسی در دوره Noachian تحت هوازدگی شدید و دگرسانی شیمیایی طویل‌زمان بر تاثییر آب قرار گرفته‌اند. وجود این دگرسانی در محیطی که پیش‌تر آبی شناخته می‌شد، شگفتی‌برانگیز نیست اما ترکیب شیمیایی این رس‌ها مسئله مهمی را آشکار می‌کند.

این کانی‌های رسی از آهن و منیزیم تهی و درعوض از تیتانیوم و آلومینیوم غنی شده‌اند. این الگو با دگرسانی در محیط‌های گرمابی که در آن‌ها آب زیاد داغ به‌طور موقت بر تاثییر ذوب یخ‌ها توسط آتشفشان یا برخورد شهاب‌سنگ آزاد می‌شود، هم‌خوانی ندارد.

ترکیب مشاهده‌شده زیاد تر با دگرسانی در دماهای معتدل و تحت بارش پایدار و سنگین باران سازگار است. نویسندگان مقاله شباهت‌های مشخصی بین ترکیب شیمیایی این قلوه‌سنگ‌های کائولینیتی مریخی و رس‌های شبیه روی زمین یافته‌اند که به دوره‌هایی از تاریخ زمین با اقلیم زیاد گرم و مرطوب تعلق دارند.

نتیجه‌گیری مقاله این است که این قلوه‌سنگ‌های کائولینیتی زیر شرایط بارش شدید و پایدار شکل گرفته‌اند؛ شرایطی که با «اقلیم‌های گلخانه‌ای قبل روی زمین» قیاس شده است. پژوهشگران می‌گویند این رس‌ها به گمان زیادً نماینده مرطوب‌ترین بازه‌ها و احتمالا قابل‌سکونت‌ترین قسمت‌های تاریخ مریخ می باشند. برآورد محققان مشخص می کند این شرایط امکان پذیر از هزاران تا میلیون‌ها سال دوام داشته باشد.