چرا مبتلایان به سرطان دچار «سندرم نزاری» خواهد شد؟_آفتاب شرق

این بی‌اعتنایی و ناتوانی که «سندرم نزاری» یا «ضعف سرطانی» (cachexia) نامیده می‌شود، بر نزدیک به ۸۰ درصد بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته تاثییر می‌گذارد و با آنکه بیماران تغذیه کافی دارند، تحلیل شدید عضلانی و افت وزن در آنها مشهود است. بی‌انگیزه بودن نه‌تنها رنج بیماران را عمیق‌تر می‌کند که جهت می‌شود از خانواده و دوستانشان هم فاصله بگیرند چون آنها دچار درمان‌های دشوار و سختی‌ می باشند که مقاومت و سرسختی بسیاری می‌طلبد و خانواده را تحت سختی قرار می‌دهد.

فکر پزشکان بر این است که کناره‌گیری از زندگی، واکنشی روانی به حالت بیماری است. اما احتمالا این بی‌اعتنایی پیامد جانبی زوال جسمی نیست و بخشی جدایی‌ناپذیر از خود سرطان است. متخصصان در این پژوهش که در مجله «علم» (Science) انتشار شد، فرضیات چندین دهه‌ را زیر سوال می‌برند و می‌گویند سرطان فقط به بدن دعوا نمی‌کند بلکه مداری خاص در مغز که اراده را کنترل می‌کند نیز به تصرف درمی‌آورد.

متخصصان برای حل معمای بی‌انگیزگی ناشی از سرطان، مسیر دقیق التهاب را ردیابی و به درون مغزِ زنده نگاه کردند، آزمایشی که انجام آن در انسان ناممکن است. با این حال، دانشمندان علوم اعصاب، فناوری‌های گسترش یافتهای در اختیار دارند که این آزمایش را در موش‌ها ممکن می‌کند. عصب‌شناسی مدرن به متخصصان امکان می‌دهد تا با مجموعه‌ای قوی از ابزارها، چگونگی فعالیت مغز موش‌ها را بازدید کنند. دانشمندان توانستند نقشه‌برداری کل مغز را در سطح سلولی انجام بدهند و در میانه حرکت، فعالیت‌های عصبی را پیگیری کنند و این چنین نورون‌ها را به‌دقت فعال یا غیرفعال نمایند.

متخصصان توانستند ناحیه کوچکی از مغز به نام ناحیه پسین یا «پوسترما» (area postrema) را شناسایی کنند که التهاب مغز را تشخیص می‌دهد. با رشد توده سرطانی، سیتوکین‌ها یا مولکول‌های محرک التهاب در خون آزاد خواهد شد. منطقه «پوسترما» فاقد حائل معمولِ خون‌ـمغز است که از ورود سموم، عوامل بیماری‌زا و مولکول‌های دیگر از بدن به مغز جلوگیری می‌کند و به این ترتیب می‌تواند سیگنال‌های التهابی حاضر در خون را به‌راحتی شناسایی کند.

وقتی‌که ناحیه پوسترما افزایش مولکول‌های التهابی را تشخیص می‌دهد، زنجیره عصبی چندین ناحیه مغزی را فعال و در نهایت ترشح دوپامین در مرکز انگیزش مغز (هسته اکومبنس) را سرکوب می‌کند. دوپامین که طبق معمول به‌نادرست «ماده شیمیایی لذت‌قسمت» تعبیر می‌شود، با انگیزه و تلاش برای کسب پاداش مرتبط است.

به گزارش ایندیپندنت، متخصصان با بازدید موش‌ها فهمید شدند سرطان نه‌تنها مغز را به طور کلی فرسوده می‌کند بلکه سیگنال‌های التهابی هدفمندی ارسال می‌کند که مغز آنها را شناسایی می‌کند و با افت دوپامین، انگیزه را در فرد افت می‌دهد. این با توصیف بیماران مطابق است که می‌گویند: همه‌چیز سخت به نظر می‌رسد.

این متخصصان می‌گویند قسمت شوق‌انگیز ماجرا بازگردان انگیزه به موش‌ها می بود. آنها برای مبارزه با حالت نزاری یا ضعف سرطانی چندین راه اشکار کردند. اول این که نورون‌های حسگر التهاب در ناحیه پوسترما را غیرفعال کردند و با تحریک مستقیم نورون‌ها، دوپامین آزاد کردند و انگیزه طبیعی را به موش‌ها برگرداندند.

روش دوم منفعت گیری از دارویی می بود که سیتوکین خاص در موش‌ها را مسدود کند – شبیه داروهای تاییدشده برای آرتریت. این دارو تحلیل جسمی موش‌ها را رفع نکرد، اما تمایل موش‌ها برای پاداش و تلاش را برانگیخت. این نتایج متخصصان را امیدوار کرده است تا راهی برای افت پیامدهای سرطان پیشرفته بیابند. یقیناً آنها بر لزوم تحقیقات زیاد تر برای دستیابی به راهکاری موثر و ایمن اصرار می‌کنند.