در تازه ترین گزارش «شاخص کیفیت زندگی دیجیتال» (DQL) که توسط سرف‌شارک انتشار شده، ایران بار دیگر کارکرد ضعیفی در ابعاد گوناگون زیست دیجیتال از خود به‌جای گذاشته است.

گزارش سرف‌شارک که بیشتر از ۱۲۱ سرزمین را بر پایه پنج شاخص کلیدی برسی می‌کند، عکس تاسف‌باری از حالت ایران در عرصه‌ اینترنت، امنیت سایبری، خدمات آنلاین و زیرساخت‌های دیجیتال اراعه می‌دهد.

کیفیت دیجیتال زندگی (DQL) مطالعه مستقلی است که توسط شرکت سرف‌شارک انجام می‌شود. شاخص DQL از پنج رکن مهم راه اندازی شده که عبارت هستند از:

• ۱. کیفیت اینترنت (شدت، پایداری، و دسترسی)
• ۲. قابلیت مالی اینترنت (هزینه دسترسی به اینترنت نسبت به درآمد مردم)
• ۳. زیرساخت الکترونیکی (گسترش فناوری‌های دیجیتال همانند شبکه‌های پرسرعت و خدمات ابری)
• ۴. دولت الکترونیکی (کاربرد فناوری در خدمات دولتی و تعامل دیجیتال با شهروندان)
• ۵. امنیت الکترونیکی (حفاظت از داده‌ها، قوانین سایبری، و امنیت سایبری)

این شاخص با تحلیل این عوامل، بینش‌هایی درمورد رفاه دیجیتال کشورها اراعه می‌دهد و حوزه‌های نیازمند بهبود را برای پیشرفت آینده اشکار می‌کند. برای مثال، کشورهایی با اینترنت پرسرعت اما گران‌قیمت امکان پذیر در رکن «قابلیت مالی» ضعف داشته باشند، یا کشورهایی با دولت الکترونیکی پیشرفته اما زیرساخت‌های امنیتی ضعیف نیازمند اندوخته‌گذاری در امنیت سایبری می باشند.

شاخص DQL مشخص می کند که سرزمین آلمان در سال ۲۰۲۴ بیشترین کیفیت زندگی دیجیتال را در کل داشته و کشورهای فنلاند، فرانسه و هلند در رده‌های بعدی قرار دارند. جایگاه ایران در شاخص کلی، ۱۰۱ از بین ۱۲۱ سرزمین برسی شده است.

در قعر جدول امنیت

یکی از قابل‌تأمل‌ترین قسمت‌های گزارش، جایگاه ایران در قسمت «امنیت الکترونیکی» است؛ جایی که سرزمین با قرار گرفتن در رتبه ۱۲۰ از ۱۲۱، در اغاز‌ قعر جدول قرار دارد. این شاخص مقدار آمادگی سرزمین برای مقابله با جرایم سایبری و مقدار ضمانت آن به نگه داری حریم خصوصی کاربران را می‌سنجد. در این رکن، کشورهای بلژیک، لیتوانی و استونی سه رتبه برتر را به خود تعلق داده‌اند.

در شاخص «دولت الکترونیک» نیز ایران حالت مناسبی ندارد و در جایگاه ۱۰۴ قرار گرفته است. این شاخص مقدار دیجیتالی‌سازی خدمات عمومی، افت بروکراسی، مقابله با فساد و ترقی شفافیت را اندازه‌گیری می‌کند. رتبه پایین ایران در این حوزه، حاکی از آن است که فرایندهای اداری و خدمات دولتی هم چنان دچار ناکارآمدی و فقدان یکپارچگی دیجیتال می باشند. سنگاپور، ایالات متحده آمریکا و کره‌جنوبی، سه سرزمین اول در این رکن از شاخص می باشند.

کیفیت اینترنت، پایین‌تر از بورکینافاسو

در عرصه‌ «کیفیت اینترنت»، ایران رتبه ۹۴ را از آن خود کرده است. این شاخص، شدت، پایداری و روال بهبود اتصال اینترنت را می‌سنجد. جایگاه پایین ایران در این قسمت گویای شدت‌های پایین، قطعی‌های مکرر و عدم گسترش‌ پایدار در حوزه‌ ارتباطات است؛ مسائلی که کاربران اینترنت در ایران روزانه با آن روبه رو‌اند. در این رکن همسایه ما، قطر، رتبه اول را در اختیار دارد و بعد از آن، سنگاپور و فرانسه دیده خواهد شد. بر پایه این شاخص، اینترنت کشورهایی از جمله بورکینافاسو، نپال، سنگال و قرقیزستان از اینترنت ما کیفیت بالاتری دارد.

رکن «زیرساخت الکترونیک» که نشان‌دهنده‌ مقدار گسترش‌ زیرساخت‌های دیجیتال و دسترسی همگانی به آن‌ها است، رتبه ۷۲ را برای ایران به ثبت رسانده است. هرچند این قسمت در قیاس با دیگر شاخص‌ها حالت بهتری دارد، اما هم چنان فاصله‌ بسیاری با کشورهای گسترش‌یافته دیده می‌شود. آمریکا، هلند و دانمارک در این رکن حالت بهتری نسبت به دیگر کشورها دارند.

در قسمت «صرفه‌پذیری اینترنت»، ایران با کسب رتبه ۷۶ مشخص می کند که شهروندان باید قسمت قابل‌توجهی از زمان کاری خود را صرف فراهم هزینه‌های اینترنت کنند. این در حالی‌ است که در تعداد بسیاری از کشورها، دسترسی به اینترنت پرسرعت با هزینه‌ای ناچیز یا حتی رایگان میسر است؛ قضیه‌ای که مستقیماً بر رفاه دیجیتال مردم تاثییر می‌گذارد. آلمان، آنگولا و بلغارستان بر پایه این شاخص، مقرون‌به‌صرفه‌ترین اینترنت را در اختیار شهروندان‌شان می‌گذارند.

گزارش سرف‌شارک عکس روشنی از شکاف دیجیتال ایران با استانداردهای جهانی ترسیم می‌کند. از نبوده است امنیت گرفته تا کندی اینترنت و ناکارآمدی دولت الکترونیک، همه‌چیز نشان از وضعیتی دارد که به سختی می‌توان آن را در مسیر گسترش پایدار دیجیتال فکر کرد. همه این موارد علتشده تا ایران در کل رتبه ۱۰۱ را از بین ۱۲۱ سرزمین در عرصه کیفیت زندگی دیجیتال به دست آورد.

گزارش کیفیت زندگی دیجیتال سرف‌شارک در سال ۲۰۲۴ را می‌توانید در این آدرس مطالعه کنید.