خبر مختصر اما تکان‌دهنده می بود: دزدی از موزه لوور در روز روشن. در یکشنبه‌ای که گذشت بخشی از جواهرات گران‌بهای ناپلئون از مشهورترین و پربازدیدترین موزه جهان به سرقت رفت. به این بهانه در این نوشته به مشهورترین و شگفت‌ترین دزدی‌های تاریخ از موزه‌ها نگاهی می‌اندازیم.

سرقت تازه از موزه لوور تازه ترین نمونه از تاریخ طویل و پرماجرای دزدی‌های هنری است؛ هنگامی تاریخ سرقت‌ها را ورق می‌زنیم، داستان‌های عجیبی اشکار می‌کنیم که در آنها ترکیبی از نبوغ مجرمان، حفره‌های امنیتی باورنکردنی و رازهای حل‌نشده وجود دارد. اما در ابتدا بهتر است از سرقت تازه لوور اغاز کنیم.

سرقت از موزه لوور در روز روشن

به گزارش گاردین، در حوالی ساعت ۹:۳۰ صبح یکشنبه، نیم‌ساعت بعد از بازشدن درهای موزه لوور به روی بازدیدکنندگان، چهار سارق نقاب‌پوش عملیات خود را اغاز کردند. آنها نه از ورودی مهم، بلکه از کنار رود سن و با منفعت گیری از یک کامیون بالابر خود را به بالکن طبقه دوم گالری آپولون رساندند؛ جایی که بخشی از جواهرات سلطنتی فرانسه نگهداری می‌شود.

سارقان با منفعت گیری از ابزارهای برقی، شیشه پنجره را شکستند و داخل گالری شدند. آنها ویترین‌ها را خرد کردند و هشت قطعه از جواهرات مورد قیمت را برداشتند. با به صدا درآمدن آژیرها، سارقان به شدت از همان راه فرار کردند و با موتورسیکلت از محل دور شدند. کل عملیات، به حرف های وزیر سرزمین فرانسه، کمتر از ۱۰ دقیقه طول کشید و کار یک «تیم باتجربه» می بود که پیش‌تر محل را شناسایی کرده بودند.

در بین قطعات دزدیده‌شده، یک تاج، گوشواره و گردنبند یاقوت کبود از مجموعه جواهرات ملکه هورتنس و این چنین قطعاتی از مجموعه ماری-لوئیز وجود دارد. اما مسئله دلنشین اینجاست که سارقان در میانه فرار، تاج زیاد گران‌بهای «ملکه اوژنی»، همسر ناپلئون سوم، را روی زمین انداختند. آنها این چنین الماس «ریجنت» را که ارزشی بالغ بر ۶۰ میلیون دلار دارد، نادیده گرفتند.

در ادامه به برخی از بزرگ‌ترین، جسورانه‌ترین و شگفت‌ترین سرقت‌های هنری می‌پردازیم:

۱. ناپدیدشدن مونالیزا | لوور، ۱۹۱۱

احتمالا مشهورترین سرقت هنری تاریخ، دزدیده‌شدن تابلوی مونالیزا تاثییر «لئوناردو داوینچی» باشد. پیش از این سرقت، مونالیزا خارج از دنیای هنر چندان شناخته شده نبوده است. در ۲۱ آگوست ۱۹۱۱، یک کارگر ایتالیایی به نام «وینچنزو پروجا» (Vincenzo Peruggia) که قبلاً در موزه کار می‌کرد، در کمدی نهان شد و بعد از تعطیلی موزه، تابلو را از قابش جدا کرد، زیر کتش قرار داد و به سادگی از موزه خارج شد.

ناپدیدشدن تابلو به یک رسوایی ملی و یک جنجال جهانی تبدیل شد. روزنامه‌ها در سراسر جهان خبر را پوشش دادند و مونالیزا سر زبان همه مردم افتاد. دو سال سپس، پروجا درحالی‌که تلاش می‌کرد تابلو را در فلورانس بفروشد، دستگیر شد. او ادعا کرد که انگیزه‌اش برگشت دادن این تاثییر به ایتالیا بوده است. این سرقت، مونالیزا را به مشهورترین تاثییر هنری جهان تبدیل کرد.

۲. سرقت از موزه ایزابلا استوارت گاردنر | بوستون، ۱۹۹۰

این سرقت به گفتن «بزرگ‌ترین دزدی هنری در تاریخ آمریکا» شناخته می‌شود و بعد از سه دهه، هم چنان یک راز باقی مانده است. در ساعات اولیه ۱۸ مارس ۱۹۹۰، دو مرد با لباس پلیس به موزه ایزابلا استوارت گاردنر رفتند. آن‌ها دو نگهبان موزه را خلع سلاح کردند، دهان‌شان را با چسب بستند و سپس به زمان ۸۱ دقیقه با خیال راحت در موزه گشتند.

سارقان ۱۳ تاثییر هنری بی‌نظیر، از جمله شاهکارهایی از رامبراند، ورمیر، دگا و مانه را به سرقت بردند. قیمت این آثار نیم میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. سارقان برخی از تابلوها، از جمله تنها منظره دریایی رامبراند «طوفان در دریای جلیل»، را از قاب‌هایشان بریده بودند. تا به امروز، هیچ‌کدام از این آثار اشکار نشده‌اند و قاب‌های خالی آنها به گفتن نمادی از این ضایعه بزرگ فرهنگی، هم چنان بر دیوارهای موزه آویزان می باشند.

۳. محراب گنت | دزدیده‌شده‌ترین تاثییر هنری تاریخ

احتمالا هیچ اثری به اندازه «محراب گنت» تاثییر ون آیک سرنوشت پرماجرایی نداشته باشد. این تاثییر در طول تاریخ چندین دفعه مورد دستبرد قرار گرفته است. ناپلئون آن را غارت کرد، در جنگ جهانی اول به سرقت رفت و مهم‌تر از همه، مقصد مهم نازی‌ها برای موزه بزرگ هیتلر می بود. اما یکی از شگفت‌ترین داستان‌های آن مربوط به سال ۱۹۳۴ است که یکی از ۱۲ پنل آن دزدیده شد. سارقان خواست یک میلیون فرانک بلژیک کردند، اما باجی پرداخت نشد. چند ماه سپس، یک دلال سهام در بستر مرگ اعتراف کرد که او تنها فردی است که جای پنل را می‌داند، اما پیش از آشکار‌کردن راز، از دنیا رفت و سرنوشت این پنل برای همیشه به یک راز تبدیل شد.

۴. سرقت از گنجینه سبز | درسدن، ۲۰۱۹

یکی از قدیمی‌ترین موزه‌های جهان، «گنجینه سبز» (Green Vault) در شهر درسدن آلمان، در سال ۲۰۱۹ مقصد یکی از بزرگ‌ترین سرقت‌های جواهرات تاریخ قرار گرفت. سارقان ویترین‌های ضدگلوله را شکستند و سه مجموعه «غیرقابل قیمت‌گذاری» از جواهرات سلطنتی قرن هجدهم را که با بیشتر از ۴۳۰۰ الماس تزئین شده بودند، به سرقت بردند. قیمت این جواهرات صدها میلیون یورو تخمین زده می‌شد و به علت شهرتشان، فروش آنها در بازار آزاد غیرممکن می بود. یقیناً بخشی از این گنجینه بعداً اشکار شد و سارقان دستگیر و محکوم شدند.

۵. دزدیدن «جیغ» | اسلو، ۱۹۹۴ و ۲۰۰۴

تابلوی نمادین «جیغ» تاثییر «ادوارد مونک» آنقدر مشهور است که دو بار مقصد سارقان قرار گرفته است.

سرقت اول (۱۹۹۴): در روز افتتاحیه المپیک زمستانی، نسخه‌ای از این تابلو از گالری ملی اسلو دزدیده شد. سارقان حتی یک یادداشت با این مضمون به جای گذاشته بودند: «ممنون بابت امنیت ضعیف». تابلو چند ماه سپس در یک عملیات پلیسی اشکار شد.

سرقت دوم (۲۰۰۴): این‌بار سارقان مسلح در روز روشن داخل موزه مونک شدند و نسخه فرد دیگر از «جیغ» و تابلوی «مدونا» را دزدیدند. این دو تاثییر نیز دو سال سپس اشکار شدند.

۶. سرقت‌های موزه ون‌گوگ | آمستردام، ۱۹۹۱ و ۲۰۰۲

موزه ون‌گوگ در آمستردام نیز دو بار مورد دستبرد قرار گرفته است:

سرقت اول (۱۹۹۱): در بزرگ‌ترین سرقت هنری آن زمان ۲۰ تابلو به قیمت ۵۰۰ میلیون دلار دزدیده شد، اما آثار به شدت در یک خودروی رهاشده اشکار شدند.

سرقت دوم (۲۰۰۲): دو تابلوی دیگر به سرقت رفت که سرنوشت متغیری داشتند. این دو تاثییر به زمان ۱۴ سال ناپدید بودند تا این که در سال ۲۰۱۶ در خانه یک قاچاقچی مواد مخدر عضو مافیای ایتالیا اشکار و به موزه بازگردانده شدند.

۷. دزدی‌های شگفت | سکه طلا و توالت طلا

تاریخ سرقت‌های هنری موارد عجیبی را نیز در خود جای داده است:

سکه «برگ بزرگ افرا» (برلین، ۲۰۱۷): سارقان یک سکه طلای خالص ۱۰۰ کیلوگرمی را از موزه بوده (Bode) برلین دزدیدند. آنها بعد از شکستن ویترین، سکه را از پنجره به بیرون منتقل و با یک فرغون فرار کردند. باور بر این است که این سکه ۳.۷۵ میلیون یورویی تکه‌تکه و فروخته شده است.

توالت طلای «آمریکا» (۲۰۱۹): یک توالت فرنگی از طلای ۱۸ عیار، تاثییر هنرمند ایتالیایی، «مائوریتزیو کاتلان» (Maurizio Cattelan)، از کاخ بلنهایم انگلستان به سرقت رفت. این تاثییر که «آمریکا» نام داشت و طعنه‌ای به ثروت بیشتر از حد می بود، هیچ زمان اشکار نشد و گمان می‌رود که ذوب شده باشد.