به گزارش آفتاب شرق
در دنیای پیچیده امروزی، تصمیمگیری یک توانایی مورد قیمت محسوب میشود. مدیران و افراد موفق میدانند که تکیه بر حس ششم یا گمانوگمان در دوراهیهای حساس میتواند هزینههای سنگینی به بار آورد. اما چطور میتوانیم احساسات، تعصبات و سلیقههای شخصی را از فرایند انتخاب حذف کنیم؟ برای این کار تکنیکی به نام ماتریس تصمیمگیری به پشتیبانی شما میآید که در این نوشته با آن زیاد تر آشنا میشوید.
ماتریس تصمیمگیری چیست؟
ماتریس تصمیمگیری (Decision Matrix) یک جدول برسی مقداری است که گزینههای گوناگون را بر پایه مجموعهای از معیارهای اشکار رتبهبندی میکند. این ابزار ذهن شما را از آشفتگی نجات میدهد. هنگامی با چند گزینه خوب مواجه هستید که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند (برای مثالً یکی ارزانتر است اما کیفیت پایینتری دارد و فرد دیگر گرانتر است اما خدمات بعد از فروش عالی دارد) مغز دچار فلج تصمیمگیری میشود. ماتریس تصمیمگیری با تبدیل این پارامترهای کیفی به امتیازهای مقداری، فرایند تصمیمگیری شما را شفاف میکند.
یقیناً این روش چندین نام دیگر دارد و برای مثال با نامهایی همچون ماتریس Pugh، تحلیل شبکهای (Grid analysis)، فرم برسی معیارها (Criteria rating form)، شبکه تصمیمگیری (Decision grid) و ماتریس انتخاب (Selection matrix) نیز شناخته میشود.
یقیناً این ابزار برای هر تصمیمی مناسب نیست. ماتریس تصمیمگیری وقتی درست کار میکند که با چندین گزینه و چندین معیار مواجه باشید. برای مثال هنگامی میخواهید تجهیزات یا وسیله خاصی بخرید و یا وقتی که بخواهید از بین افراد گوناگون یکی را استخدام کنید، ماتریس تصمیمگیری سودمند خواهد می بود. این چنین هنگامی منبع های محدود است و باید تصمیم بگیرید کدام پروژه سریعتر اغاز شود، باید به سراغ این ابزار بروید.
آخرین اخبار
درمقابل اگر تصمیم شما کاملاً احساسی است (همانند انتخاب رنگ لوگو) یا گزینههای زیاد مقداری دارید (بله یا خیر) این ابزار کارایی کمتری دارد.
راهنمای قدمبهقدم منفعت گیری از ماتریس تصمیمگیری
برای آنکه یاد بگیرید چطور از ماتریس تصمیمگیری منفعت گیری کنید، با یک مثال پیش میرویم. فکر کنید میخواهید یک گوشی تازه بخرید. بین ۴ مدل گوناگون (گوشی A تا D) مردد هستید. یکی دوربین عالی دارد اما گران است، فرد دیگر باتری بسیارای دارد اما ظاهرش را دوست ندارید. بیایید با هم در ۶ قدم بهترین گزینه را اشکار کنیم.
قدم اول: گزینهها را در ردیفها لیست کنید
همه انتخابهای ممکن را در ستون سمت راست (یا چپ، بسته به زبان جدول) بنویسید. در مثال ما، اینها همان ۴ مدل گوشی می باشند.
قدم دوم: معیارهای برسی را اشکار کنید
چه فاکتورهایی برای شما مهم می باشند؟ آنها را در ستونهای بالایی بنویسید. برای خرید گوشی، معیارها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- دوربین (کیفیت عکس و فیلم)
- باتری (مقدار شارژدهی)
- قیمت (مقرونبهصرفه بودن)
- صفحهنمایش (کیفیت و اندازه)
قدم سوم: به معیارها وزن بدهید
این با اهمیت ترین مرحله است. همه معیارها برای شما قیمت یکسانی ندارند. احتمالا شما عاشق عکاسی باشید، بعد دوربین برایتان مهمتر از قیمت است. به هر معیار عددی بین ۱ تا ۵ تعلق دهید:
- دوربین: ۵ (زیاد مهم)
- باتری: ۴ (مهم)
- قیمت: ۳ (متوسط)
- صفحهنمایش: ۲ (کماهمیتتر)
قدم چهارم: به گزینهها امتیاز دهید
اکنون تکتک تلفنها را بازدید کنید و به آنها بر پایه هر معیار امتیاز دهید (برای مثالً از ۱ تا ۵، که ۵ بهترین حالت است).
- مثال: گوشی A پرچمدار و گران است (امتیاز قیمت: ۱) اما دوربین شگفت انگیزای دارد (امتیاز دوربین: ۵).
قدم پنجم: محاسبه امتیازها
امتیاز هر خانه را در «وزن معیار» ضرب کنید.
- برای گوشی A در معیار دوربین: امتیاز (۵) × وزن (۵) = ۲۵
قدم ششم: جمعبندی و انتخاب برنده
امتیازهای هر گزینه را جمع بزنید. گزینهای که بیشترین مجموع را داشته باشد، انتخاب منطقی شما است.
جدول نهایی تصمیمگیری:
| معیارها (وزن) | دوربین (وزن: ۵) | باتری (وزن: ۴) | قیمت (وزن: ۳) | صفحهنمایش (وزن: ۲) | امتیاز نهایی |
| گوشی A (پرچمدار) | ۵ (۲۵) | ۳ (۱۲) | ۱ (۳) | ۵ (۱۰) | ۵۰ |
| گوشی B (بینرده) | ۳ (۱۵) | ۵ (۲۰) | ۴ (۱۲) | ۳ (۶) | ۵۳ |
| گوشی C (اقتصادی) | ۲ (۱۰) | ۴ (۱۶) | ۵ (۱۵) | ۲ (۴) | ۴۵ |
| گوشی D (گیمینگ) | ۳ (۱۵) | ۴ (۱۶) | ۳ (۹) | ۴ (۸) | ۴۸ |
با این که گوشی A بهترین دوربین را داشت، اما گوشی B (بینرده) با کسب ۵۳ امتیاز برنده نهایی است. چرا؟ چون اعتدال زیاد خوبی بین باتری عالی، قیمت مناسب و دوربین متوسط به وجود اورده است که با برتریهای شما (وزندهیها) سازگارتر است.
مزایا و معایب منفعت گیری از ماتریس تصمیمگیری
هیچ ابزاری کامل نیست. شناخت نقاط قوت و ضعف این روش به شما پشتیبانی میکند هوشمندانهتر از آن منفعت گیری کنید.
مزایا
- تعصبات شخصی و علاقه به یک برند خاص را کمرنگ میکند.
- اگر فردی از شما بپرسد «چرا این گزینه را انتخاب کردید؟» یک سند ریاضی برای دفاع از تصمیم خود دارید.
- وزندهی به معیارها علتمیشود روی چیزی تمرکز کنید که واقعاً برای شما مهم است.
معایب
- اگر وزنها را نادرست تعیین کنید (برای مثالً قیمت را بیشازحد مهم در نظر بگیرید) خروجی ماتریس غلط خواهد می بود.
- برخی چیزها همانند «حس خوب کارکردن با تیم فروش» به راحتی مقداری و عددی نمیشوند.
- برای تصمیمهای سریع و اورژانسی مناسب نیست.
درکل برای منفعت گیری از ماتریس تصمیمگیری نکات زیر را در نظر بگیرید:
- اگر در یک سازمان یا جمع هستید، امتیازها و وزنها را به تنهایی تعیین نکنید. از تیم خود بخواهید نظر بدهند تا سوگیریهای شخصی شما نتیجه را منحرف نکند.
- اگر نتیجه نهایی با عقل و علتجور در نمیآید، به گمان زیادً در وزندهی معیارها نادرست کردهاید. مجدد آنها را مرور کنید.
- نیازی نیست ۲۰ معیار گوناگون داشته باشید. طبق معمولً ۵ تا ۸ معیار مهم، ۸۰ درصد تأثیر را در تصمیمگیری دارند.
ابزارهای جانشین
بعضی اوقات اوقات مشکل شما انتخاب بین چند گزینه نیست، بلکه شناخت ریشه یک مشکل یا برتریبندی کلی است. در این موارد، از ابزارهای زیر منفعت گیری کنید:
- تحلیل پارتو: وقتی که میخواهید بدانید کدام ۲۰ درصد از مشکلات، علت۸۰ درصد از دردسرهای شما شدهاند. این ابزار برای برتریبندی مشکلات عالی است.
- تحلیل SWOT: برای نگاه استراتژیک به نقاط قوت، ضعف، زمانها و تهدیدهای یک پروژه یا سازمان.
- نمودار ایشیکاوا: برای پیداکردن علت و معلول مشکلات پیچیده.
- تحلیل میدان نیرو: برای سنجش نیروهای موافق و ناموافق یک تحول سازمانی.
دسته بندی مطالب
اخبار سلامتی
