بارش‌های تازه در خراسان جنوبی، تنها زمین‌های تشنه را سیراب نکرده، بلکه یکی از ارزشمندترین زیست‌بوم‌های شرق سرزمین را نیز از مرز خاموشی بازگردانده است؛ تالاب کجی نمکزار نهبندان که نزدیک به یک ونیم سال‌خشکی را توانایی کرده می بود، اکنون با آبگیری نزدیک به ۵۰ درصدی، نشانه‌های روشنی از احیای مجدد حیات را به نمایش گذاشته است.

این تالاب فصلی که در سال‌های تازه به علت افت بارندگی و تداوم خشکسالی تحت‌سختی جدی قرار داشت، اکنون بار دیگر به پناهگاهی امن برای پرندگان مهاجر و بومی تبدیل شده است. امیر کوهستانی، رئیس اداره حفاظت محیط‌زیست نهبندان، با اشاره به شرایط تازه تالاب می‌گوید: بارندگی‌های پاییزی امسال ثابت کرد که تالاب کجی نمکزار، علی‌رغم ۱۸ ماه خشکی، ظرفیت برگشت به چرخه طبیعی خود را نگه داری کرده و تا این مدت زنده است.

به حرف های وی، از آبان‌ماه با اغاز موج مهاجرت پرندگان، وجود گونه‌های گوناگون در تالاب افزایش‌یافته و اکنون روزانه نزدیک به ۳۰۰ قطعه پرنده آبزی و کنار آبزی در این محدوده مشاهده می‌شود. کوهستانی در این باره توضیح می‌دهد: گونه‌هایی همانند مرغابی سرسبز، حواصیل و خودکا از جمله پرندگانی می باشند که تالاب را به‌گفتن زیستگاه زمستان‌گذرانی انتخاب کرده‌اند و روال افزایشی وجود آن‌ها کاملاً محسوس است.آنچه تالاب کجی نمکزار را از تعداد بسیاری از تالاب‌های دیگر سرزمین نزدیک می‌کند، ویژگی‌های هیدرولوژیکی خاص آن است. این تالاب به هیچ رودخانه دائمی یا آبراهه سطحی متصل نیست و چرخه حیات آن وابسته به جوشش چشمه‌ها و نزولات جوی است.

رئیس اداره محیط‌زیست نهبندان در این عرصه می‌گوید: همین شرایط خاص علتشده تالاب در فصول سرد سال جان بگیرد و در تابستان به خواب برود؛ الگویی که آن را به محیطی امن برای تخم‌گذاری و زیست پرندگان مهاجر تبدیل کرده است.

کارشناسان اعتقاد دارند احیای مقطعی تالاب، تنها یک اتفاقات زیست‌محیطی نیست، بلکه می‌تواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی مهمی نیز برای منطقه به همراه داشته باشد.

تالاب کجی نمکزار با وسعتی بیشتر از ۲۲ هزار هکتار و قرارگرفتن در حاشیه محور ارتباطی نهبندان–بیرجند، ظرفیت بالایی برای گسترش طبیعت‌گردی و گردشگری علمی دارد. کوهستانی در این باره پافشاری می‌کند: تنوع زیستی و چشم‌اندازهای طبیعی تالاب، آن را به یکی از نقاط مستعد برای وجود پژوهشگران و علاقه‌مندان به طبیعت تبدیل کرده و در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند نقش مؤثری در رونق اقتصادی محلی ایفا کند.

تالاب کجی نمکزار که در فاصله نزدیک به ۷۵ کیلومتری نهبندان واقع شده، امروز بیشتر از هر زمان فرد دیگر نیازمند دقت، حفاظت و برنامه‌ریزی طویل مدت است؛ چراکه توانایی بارش‌های تازه نشان داد حتی در دل اقلیم خشک، تا این مدت هم می‌توان به برگشت حیات امید داشت، به‌شرط آنکه زمان نفس‌کشیدن به طبیعت داده شود.