همه ما با خطرات دود سیگار (دست‌اول) و بودن در کنار فرد سیگاری (دست‌دوم) آشنا هستیم، اما دانشمندان آکادمی علوم چین از یک تهدید نهان‌تر و پایدارتر پرده برداشته‌اند: «دود دست‌سوم». این اتفاق به باقیمانده‌های سمی سیگار حرف های می‌شود که زمان‌ها بعد از خاموش‌شدن نخ سیگار روی سطوح خانه باقی می‌همانند. تحقیقات تازه مشخص می کند که این ذرات تنها یک بوی بد ماندگار نیستند، بلکه یک منبع فعال و پویا از آلودگی هوا می باشند که می‌توانند ساکنان خانه را مسموم کنند.

به گزارش Phys، دود دست‌سوم مخلوطی سمی از مواد شیمیایی است که روی دیوارها، مبلمان، فرش، پرده و دیگر سطوح می‌نشیند. تفاوت مهم در ماندگاری است. دود دست‌دوم (که مستقیماً در هوا پخش می‌شود) طبق معمولً سریع پراکنده می‌شود، اما دود دست‌سوم همانند یک لایه نامرئی روی وسایل باقی می‌ماند و به‌طور مداوم آلاینده‌ها را مجدد به هوا بازمی‌گرداند. پژوهشگران می‌گویند که این پسماندها یک لکه ثابت نیستند، بلکه دائماً دچار تغییرات شیمیایی خواهد شد.

خطرات دود دست‌سوم سیگار

مسئله ترسناک ماجرا تحول ماهیت شیمیایی ذرات است. محققان با منفعت گیری از فناوری‌های پیشرفته پایش هوا، فهمید شدند که اثرات شیمیایی ذرات دود دست‌سوم در طول زمان تحول می‌کند. این ذرات به مرور غنی‌تر از نیتروژن خواهد شد که نشان‌دهنده سمی‌تر شدن آنهاست. این یعنی خانه‌ای که در آن سیگار کشیده شده، حتی اگر بوی دود ندهد، می‌تواند محیطی با سطح پایین اما مزمن از آلودگی سمی باشد.

مواد متخلخل همانند فرش‌های پشمی یا پارچه مبلمان، نقش مخازن این دودها را بازی می‌کنند. این وسایل مواد شیمیایی تنباکو را در خود جذب و سپس آنها را به آرامی و در طول ساعت‌ها یا حتی روزها آزاد می‌کنند. به همین علت است که بازکردن پنجره‌ها یا منفعت گیری از سیستم تهویه معمولی تأثیر چندانی در از بین بردن دود دست‌سوم ندارد، چون منبع آلودگی در عمق الیاف وسایل خانه نفوذ کرده است.

تحقیقات نشان داده است که آزادسازی این سموم یک فرایند سه مرحله‌ای است. ابتدا یک انفجار ناگهانی از گازها رخ می‌دهد. در مرحله دوم که چندین ساعت طول می‌کشد، ترکیبات مرتبط با نیکوتین به‌صورت مداوم آزاد خواهد شد. درنهایت، مرحله سوم اغاز می‌شود که در آن دیگر مواد شیمیایی به کُندی و در زمان طویل در فضای خانه پخش خواهد شد و ساکنان را در معرض دوزهای پایین اما طویل‌زمان قرار خواهند داد.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Building and Environment انتشار شده است.