پژوهشگران «دانشگاه کارلوس سوم مادرید» (UC3M) به تکنولوژی جدیدی دست اشکار کرده‌اند که به ربات‌ها اجازه می‌دهد با مشاهده حرکت انسان و برقراری ربط هوشمند بین بازوهای خود، کارهای پیچیده خانه را به شکلی کاملاً طبیعی انجام بدهند. دستاورد آنها، قدم بزرگی به‌سوی وجود ربات‌های دستیار در محیط‌های خانگی برای پشتیبانی به سالمندان و افراد کم‌توان محسوب می‌شود.

یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث در دنیای رباتیک، هماهنگ کردن دو بازو برای انجام یک کار مشترک است. محققان اسپانیایی در پروژه خود که در کنفرانس معتبر IROS 2025 اراعه شده، از رباتی به نام ADAM (مخفف دستیار متحرک دوگانه خانگی) منفعت گیری کرده‌اند.

این ربات به‌جای حمایتاز برنامه‌نویسی خشک و خط‌به‌خط، از روش «یادگیری تقلیدی» (Imitation Learning) منفعت می‌برد. در این روش، ربات با مشاهده حرکت دست انسان یا از طریق هدایت مستقیم بازوها توسط کاربر، یاد می‌گیرد که چطور کارهایی همانند چیدن میز، جمع کردن وسایل، اتو کشیدن یا آوردن دارو و آب را انجام دهد.

توانایی بی همتا ربات: گفتگوی نامرئی بین بازوها

تیم تحقیقاتی برای حل مشکل برخورد بازوها با یکدیگر یا با مانع ها، از سیستمی ریاضی به نام Gaussian Belief Propagation منفعت گیری کرده است. این سیستم همانند یک «گفتگوی نامرئی و مداوم» بین دو بازو عمل می‌کند.

«آدریان پرادوس»، یکی از محققان این پروژه، توضیح می‌دهد:

«این متد به بازوها اجازه می‌دهد در لحظه با هم هماهنگ شوند تا بدون نیاز به توقف برای محاسبه مجدد مسیر، از برخورد جلوگیری کنند. نتیجه این کار، حرکتی روان، کارآمد و شبیه حرکت انسان است.»

در سیستم‌های سنتی، اگر جای یک لیوان تنها چند سانتی‌متر تحول می‌کرد، ربات در برداشتن آن ناکامی می‌خورد. اما تکنولوژی تازه UC3M علتشده حرکات ربات همانند یک نوار کشی عمل کند؛ یعنی اگر مقصد جابه‌جا شود، مسیر حرکت بازو هم به نرمی تحول می‌کند تا به مقصد برسد، درحالی‌که ویژگی‌های مهم حرکت (همانند عمودی نگه داشتن بطری برای جلوگیری از ریختن مایع) نگه داری می‌شود.

ربات ADAM برای فهمیدن محیط اطراف از سنسورهای لیزری 2D و 3D و دوربین‌های عمق‌سنج RGB منفعت گیری می‌کند. اما فراتر از بینایی، محققان درحال کار روی ادغام مدل‌های هوش مصنوعی (Generative Models) می باشند تا ربات بتواند با تکیه بر این فناوری، متن و بافت موقعیت را فهمیدن کند؛ برای مثالً تشخیص دهد که الان زمان خوردن قرص است یا کاربر تصمیم خروج از خانه را دارد و باید پالتوی او را بیاورد.

در‌حال‌حاضر، ADAM یک پلتفرم آزمایشگاهی است و ساخت آن بین ۸۰ تا ۱۰۰ هزار یورو هزینه دارد. با‌این‌حال، محققان اعتقاد دارند که این فناوری به بلوغ کافی رسیده است. پیش‌بینی می‌شود طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، ربات‌هایی از این دست با قیمتی زیاد ارزان‌تر و قابل‌دسترس برای عموم، داخل زندگی روزمره ما شوند.