عضو هیات مدیره انجمن داروسازان ایران با اشاره به این که علت افتبرخی داروها همانند کدئین لزوماً به تحریم‌ها مرتبط نیست، بلکه به چالش در فراهم ماده اولیه آن بازمی‌گردد، او گفت: سیاست‌های ممنوعیت کشت خشخاش در افغانستان و محدودیت‌های مرتبط با مواد مخدر، علتکاهش تشکیل ماده اولیه کدئین در آن سرزمین شده و این نوشته به طور مستقیم بر زنجیره فراهم این دارو در ایران تأثیر گذاشته است.

«هادی احمدی» سخنگو و عضو هیات مدیره انجمن داروسازان درمورد حالت دارویی در سرزمین او گفت: افتدارو اتفاق‌ای است که در همه کشورهای جهان وجود دارد و سرزمین ما نیز از این قاعده مستثنا نیست. تفاوت عمده در مقدار و شدت این کمبودهاست. ایران به گفتن کشوری که مدام تحت تحریم‌های گسترده از جمله تحریم‌های هوایی، دریایی و بانکی قرار داشته، به طور طبیعی با چالش‌های بیشتری در این عرصه روبه رو است.

او گفت: هرچند برخی ادعا می‌کنند که دارو مشمول تحریم نیست، اما در عمل، تحریم‌ها به طور غیرمستقیم بر دسترسی به دارو تأثیر می‌گذارند. وقتی که سیستم بانکی سرزمین تحریم باشد و امکان انتقال وجه و مبادلات مالی وجود نداشته باشد، خرید مواد اولیه دارویی با سختی جدی روبه رو می‌شود. به این ترتیب، دارو اگرچه به طور مستقیم در فهرست تحریم‌ها قرار نمی‌گیرد، اما به واسطه محدودیت‌های بانکی و مالی، عملاً تحت تأثیر تحریم قرار گرفته و مسیر فراهم آن با مانع مواجه می‌شود.

عضو هیات مدیره انجمن داروسازان با گفتن این که وقتی که سیستم حمل‌ونقل تحریم باشد، امکان جابه‌جایی محموله‌های دارویی وجود نخواهد داشت، او گفت: اگر سیستم بیمه تحریم باشد، هیچ‌کس ریسک بیمه محموله‌ای را که باید مسیری طویل را تا رسیدن به ایران طی کند، نمی‌پذیرد. به این علت، تحریم‌ها به طور مستقیم بر دارو و مواد اولیه آن نیز تاثییر می‌گذارند. بخشی از داروهای مورد نیاز سرزمین، چه به طور محصول نهایی و چه به شکل مواد اولیه، از خارج داخل می‌شود. طبیعی است که این اقلام تحت تأثیر تحریم‌ها قرار گرفته و روال ورود آن‌ها با اختلال روبه رو شود. این در حالی است که بر پایه همه پروتکل‌های بین‌المللی، تحریم دارویی و اقلام بشردوستانه غیرقانونی و غیرانسانی است.

احمدی در ادامه گفت: در عمل، تعداد بسیاری از داروهایی که مستقیماً از خارج فراهم می‌شدند، در این ایام به علت تحریم‌ها نتوانسته‌اند داخل سرزمین کنند و بخشی از تامین مواد اولیه نیز با سختی داخل شده است. همین نوشته یکی از عوامل مهم در ابراز کمبودهای دارویی در سرزمین به حساب می اید. با این حال، سرزمین ما با تکیه بر توان داخلی، نزدیک به ۹۸ درصد داروهای مورد نیاز خود را در داخل تشکیل می‌کند. به همین علت، تأثیر تحریم‌ها و کمبودهای ناشی از آن نتوانسته است خود را به طور گسترده و فراگیر نشان دهد. این پیروزی حاصل تلاش و ایستادگی بر پایه توانمندی‌های داخلی است.

او در ادامه گفت: اما مسئله قابل دقت این است که افتو نایابی برخی داروها اتفاق‌ای تازه نیست و پیش از این نیز وجود داشته، حتی پیش از دوران جنگ و تحریم‌ها نیز گاه با افتبرخی اقلام روبه رو بوده‌ایم.

وی این چنین با اشاره به این که علت افتبرخی داروها همانند کدئین لزوماً به تحریم‌ها مرتبط نیست، بلکه به چالش در فراهم ماده اولیه آن بازمی‌گردد، تصریح کرد: سیاست‌های ممنوعیت کشت خشخاش در افغانستان و محدودیت‌های مرتبط با مواد مخدر، علتکاهش تشکیل ماده اولیه کدئین در آن سرزمین شده و این نوشته به طور مستقیم بر زنجیره فراهم این دارو در ایران تأثیر گذاشته است. به این علت، افتبرخی داروها ریشه در عوامل خاص و گاه غیرمرتبط با تحریم‌های اقتصادی دارد.

احمدی در ادامه اظهار داشت: در کنار تحریم‌ها، تخریب زیرساخت‌های صنعتی نیز بر تشکیل دارو تأثیر مستقیم گذاشته است. مواد پتروشیمی و فولاد که قسمت مهمی از زنجیره فراهم صنایع بالادستی محسوب خواهد شد، در بمباران‌های غیرانسانی مقصد قرار گرفته و زیرساخت‌های تشکیل آن‌ها منهدم شده‌اند. این تخریب‌ها به طور مستقیم بر صنعت داروسازی تاثییر می‌گذارد.

او گفت: صنعت دارو از این جهت به مواد پتروشیمی و فولاد وابسته است که بسته‌بندی محصولات دارویی وابستگی کامل به این مواد دارد. برای مثال، بطری‌های پت داروها، شیشه‌آلات دارویی، بلیسترهای پلاستیکی مخصوص قرص‌ها همه انها از مشتقات صنعت پتروشیمی می باشند. به این ترتیب، با وجود آنکه ماده مؤثره دارو در داخل تشکیل می‌شود، اگر بسته‌بندی آن فراهم نشود، داروی نهایی قابل اراعه به بازار نخواهد می بود. به این علت، تخریب تأسیسات پتروشیمی و فولاد در آینده می‌تواند چالش‌های جدی در فراهم بسته‌بندی داروها تشکیل کرده و بر زنجیره فراهم کامل این محصولات تأثیر منفی بگذارد.

سخنگوی انجمن داروسازان با اشاره به این که هرچند سرزمین ما با تکیه بر توان داخلی و صنعتی شدنِ مبتنی بر خودکفایی توانسته است، تأثیر تحریم‌ها و حملات را تا حد بسیاری مهار کند، خاطرنشان کرد: اما این چالش‌ها به طور کامل بی‌تاثییر نبوده و بر کمبودها و افزایش قیمت دارو اثرگذار بوده است. وقتی که مسیرهای دریایی بسته می‌شود، ناچار باید از مسیرهای جانشین و طویل‌تری برای حمل کالا منفعت گیری کرد که طبیعتاً هم پرهزینه و هم زمان بر است و این قضیه بر قیمت نهایی دارو نیز تاثییر می‌گذارد.

به حرف های وی، با وجود همه این سختی‌ها، ایران توانسته است با ایستادگی بر پایه تشکیل داخلی، بحران را مدیریت کند. در شرایطی که نزدیک به ۲۵ مرکز دارویی و کارخانه به طور مستقیم و غیرمستقیم مورد دعوا قرار گرفته و چندین واحد تولیدی مستقیماً مقصد دعوا واقع شده‌اند، اگر این چنین وضعیتی برای هر سرزمین فرد دیگر روی می‌داد، به گمان زیاد کل نظام دارویی آن سرزمین فرو می‌ریخت. اما خوشبختانه به علت برخورداری از یک صنعت پایدار و پویا و تکیه بر توان داخلی، ایران توانسته است دوام بیاورد و اجازه ندهد مردم افتدارویی را به طور جدی حس کنند.

احمدی تصریح کرد: نزدیک به ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در سرزمین با افتروبه رو می باشند. از نظر دیگر، همان گونه که پیش‌تر اشاره شد، افزایش قیمت داروها ناشی از تحول نرخ ارز است. هر دوی این عوامل دست‌به‌دست هم داده و علتشده‌اند، سیستم‌های بیمه‌ای توان خرید و پوشش تعهدات خود را نداشته باشند.

عضو هیات مدیره انجمن داروسازان پافشاری کرد: مشکل مهم در این بین آن است که متأسفانه سازمان‌های بیمه‌گر به تعهدات خود در روبه رو دارو به‌درستی عمل نمی‌کنند و در نتیجه، بیمار ناچار می‌شود، هزینه را از جیب خود پرداخت کند. حال آنکه اگر بیمه‌ها مابه‌تفاوت نرخ ارز را پوشش دهند و تعهدات خود را به موقع ایفا کنند، دیگر نیازی نیست بیمار بار مالی اضافی را تحمل کند.

وی در آخر او گفت: این چالش بیشتر از آنکه به حوزه دارو مربوط باشد، به ساختار سازمان‌های بیمه‌گر و این چنین سازمان هدفمندی یارانه‌ها بازمی‌گردد که باید پرداخت‌های مربوط به دارو را به‌موقع انجام بدهند تا سیستم بیمه با بحران مالی روبه رو نشود. به این علت، اگر سازمان‌های بیمه‌گر پای کار همراه شوند و به ماموریت های خود عمل کنند، دیگر ضرورتی ندارد که بیمار از جیب خود هزینه کند.