مطرح ترافیک تهران تحول می کند؟_آفتاب شرق

در ادامه و با تصویب شورای انقلاب در ۱۷ خرداد ۱۳۵۹، محدوده‌ای در مرکز تهران تعیین شد تا از ورود همه وسایل نقلیه، به‌ جز خودروهای مجاز از جمله وسایل حمل‌ونقل عمومی، خودروهای امدادی، کادر پزشکی و برخی سرویس‌های دولتی، از ساعت ۶:۳۰ تا ۱۰ صبح در روزهای کاری هفته جلوگیری شود.

مطرح ترافیک تهران طی سال‌های سپس چندین دفعه مورد بازنگری قرار گرفت و تا سال ۱۳۹۸ در ۲۶ مرحله دستخوش اصلاحات و تغییرات جزئی و اساسی شد.

آخرین تحول مهم این مطرح از اول تیرماه ۱۳۹۸ و با تبدیل محدوده زوج و فرد اسبق به «محدوده کنترل آلودگی هوا» اجرایی شد. بر پایه این مصوبه، خودروهای پلاک تهران در هر فصل ۲۰ روز و خودروهای پلاک شهرستان ۱۵ روز مجاز به تردد رایگان در این محدوده می باشند و تردد بیشتر از سهمیه تعیین شده مشمول پرداخت عوارض مصوب شورای اسلامی شهر تهران می‌شود.

مطرح ترافیک اکنون در اغاز تغییراتی قرار گرفته که می‌تواند نحوه اجرای این مطرح را دستخوش تحول کند. در حالی که بازدید‌ها برای اصلاح ساختار جاری مطرح ترافیک در جریان است، دو نظر گسترش محدوده اجرای مطرح و تحول مبنای محاسبه هزینه‌ها به مدل «پیمایش‌مبنا» در پروسه مطالعات و بازدید قرار گرفته است.

در همین جهت، سید محمد آقامیری، نایب رئیس کمیسیون حمل‌ونقل و ترافیک شورای شهر تهران به نظر افزایش محدوده مطرح ترافیک اشاره کرده و می‌گوید: این نوشته تا این مدت در مرحله مطالعات تخصصی و فنی قرار دارد.

به حرف های وی، با دقت به گمان گسترش محدوده مطرح، امکان پذیر ضوابط و هزینه‌های آن نیز تحول کند، اما تا این مدت تصمیم نهایی در این عرصه اتخاذ نشده است.

عضو شورای شهر تهران با پافشاری بر این که هرگونه تحول در مطرح ترافیک باید بعد از طی مرحله های کارشناسی به تصویب شورای شهر و سپس قبول شورای عالی ترافیک برسد، اظهار می‌کند: یکی از پیشنهادهای نقل‌شده، گسترش محدوده اجرای مطرح در سطح شهر است؛ موضوعی که تا این مدت در حد یک نظر اولیه بوده و در حال بازدید کارشناسی است.

به حرف های نایب رئیس کمیسیون حمل‌ونقل و ترافیک شورای شهر تهران، فلسفه مهم اجرای مطرح ترافیک مدیریت تردد خودروهای شخصی در محدوده‌هایی است که مراجعه شهروندان به آن‌ها بالاست تا از تشکیل گره‌های ترافیکی جلوگیری شود و دسترسی از طریق حمل‌ونقل عمومی تسهیل شود.

وی معتقد است که برخی کارشناسان با دقت به شکل‌گیری کانون‌های تازه ترافیکی در نقاط گوناگون شهر، گسترش محدوده مطرح را راهکاری برای مدیریت بهتر ترافیک می‌دانند، هرچند امکان پذیر در نهایت این نظر مورد قبول قرار نگیرد.

شهرداری تهران در حال بازدید مدل جدیدی برای اجرای مطرح ترافیک است، به طوریکه آرش رساء ایزدی، معاون سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران به ایسنا می‌گوید: در صورت فراهم شدن پیش‌نیازهای ملزوم، امکان اجرای مطرح ترافیک به‌ صورت «پیمایش‌مبنا» در سال ۱۴۰۵ وجود دارد.

بر پایه این مدل، هزینه منفعت گیری از مطرح ترافیک به جای ورود و خروج از محدوده، بر مبنای مقدار کیلومتر طی‌ شده خودروها محاسبه خواهد شد. به این ترتیب خودروهایی که پیمایش بیشتری دارند، آلودگی بیشتری تشکیل می‌کنند و یا سهم بیشتری در تشکیل تراکم ترافیکی دارند. به این علت هزینه بیشتری پرداخت خواهند کرد و در روبه رو، خودروهایی با تردد کمتر مشمول هزینه کمتری خواهند شد.

رساء ایزدی مقصد از این رویکرد را حرکت به سمت عادلانه‌تر شدن نظام دریافت هزینه منفعت گیری از معابر شهری گفتن کرده و ادامه می‌دهد: مطالعات اولیه این مطرح انجام شده و چارچوب کلی آن نیز آماده است، اما بازدید‌های تکمیلی برای نهایی شدن جزئیات هم چنان ادامه دارد.

به حرف های معاون سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، اجرای این مدل نیازمند دسترسی به داده‌های دقیق از مقدار تردد خودروهاست؛ موضوعی که فراهم آن الزام گسترش زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و تکمیل تجهیزات هوشمند ترافیکی در سطح شهر است.

وی پافشاری می‌کند: در صورت فراهم شدن این زیرساخت‌ها، امکان محاسبه دقیق یا نزدیک به دقیق پیمایش خودروها فراهم خواهد شد و اجرای مطرح نیز قابلیت عملیاتی شدن اشکار می‌کند.

بر این مبنا، به نظر می‌رسد مدیریت شهری تهران همزمان دو مسیر را برای آینده مطرح ترافیک جستوجو می‌کند؛ نخست بازنگری در محدوده‌های مشمول مطرح و دوم اصلاح شیوه محاسبه هزینه‌ها با مقصد نزدیک‌تر شدن به الگوهای مبتنی بر مقدار منفعت گیری واقعی از شبکه معابر شهری؛ موضوعی که نتیجه نهایی آن بعد از تکمیل مطالعات کارشناسی و طی مرحله های قانونی اشکار خواهد شد.