سرویس‌های هوش مصنوعی پیشرو برای کاربران ایرانی محدود؛ مدل‌های باز جایگزین پیشنهادی

بر اساس بررسی سیاست‌های رسمی شرکت‌های فناوری آمریکا، ایران در فهرست مناطق پشتیبانی‌شده اوپن‌ای‌آی، آنتروپیک و گوگل برای خدمات هوش مصنوعی قرار ندارد. این محدودیت‌ها ناشی از تحریم‌های اقتصادی، مقررات کنترل صادرات و سیاست‌های مدیریت ریسک شرکت‌هاست و دسترسی به چت‌جی‌پی‌تی، کلاد و جمینای را برای کاربران مستقر در ایران با ریسک تعلیق حساب مواجه می‌سازد.

تحلیل مبانی حقوقی نشان می‌دهد مجوز عمومی وزارت خزانه‌داری آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۲ اگرچه دامنه خدمات ارتباطی و ابری مجاز را گسترش داده، اما شمول خودکار تمامی خدمات هوش مصنوعی را تضمین نمی‌کند. شرکت‌ها به احتیاط از ارائه خدمات به کاربران ایرانی خودداری می‌کنند که این امر توسعه‌دهندگان و پژوهشگران را از بهره‌برداری از APIها و ابزار‌های پیشرفته محروم می‌سازد.

محدودیت‌های دسترسی پیامد‌های فناورانه و اقتصادی جدی دارد؛ کاهش بهره‌وری فردی، دشواری توسعه محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی در سطح سازمانی و مخاطرات وابستگی به مسیر‌های غیر‌رسمی از جمله این پیامد‌هاست. خبررسان گزارش می‌دهد برخی رسانه‌های داخلی وابستگی سازمانی به سرویس‌های فاقد پشتیبانی رسمی را خطر اصلی توسعه هوش مصنوعی در ایران معرفی کرده‌اند.

به عنوان راهکار، استفاده از مدل‌های وزن‌باز مانند، و با ابزار‌هایی چون و برای استقرار محلی پیشن‌هاد می‌شود. محققان تأکید دارند جایگزینی موفق مستلزم ارزیابی کیفیت، هزینه سخت‌افزاری، امنیت داده، پشتیبانی زبان فارسی و استقلال از زیرساخت‌های ابری تجاری است.