معاون راهداری: یکچهارم جادههای کشور در آستانه خرابی؛ نیاز به ۵۰۰ هزار میلیارد تومان برای نگهداری ایدهآل

به گزارش آفتاب شرق حسن جهانیان معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای در تشریح وضعیت شبکه ارتباطی کشور اعداد و ارقامی را ارائه داد که دغدغههای جدی در میان متولیان و کاربران راهها را برانگیخته است. به بیان ایشان حدود بیست و پنج درصد از کل راههای ایران در طیف وسیعی از خرابیهای کم و متوسط تا شدید قرار گرفتهاند که نشاندهنده فشارهای سنگین بر بافت اسفالتی و زیرساختهای جادهای است.
با وجود این تصویر نگرانکننده، جهانیان تأکید کرد که در طول سال جاری تمامی نقاط بحرانی که در بررسیهای فنی شناسایی شده بودند به طور کامل رفع شدهاند. عملکرد گذشته سازمان در سال پیشین نیز در حوزه نگهداری و حفظ راهها مورد ارزیابی مثبت قرار گرفت. اما چالشهای بنیادی همچنان پابرجاست و تنها با عملیات لکهگیری و روکشهای حفاظتی قابل مدیریت نیستند.
نقش محوری قیر در معادله کیفیت آسفالت
قیر به عنوان یکی از ستونهای فقرات زنجیره تولید آسفالت در کنار مصالح سنگی، کارخانهها، ماشینآلات، نیروی انسانی، نظارت و کنترل کیفیت، سهمی از سیصد ریالی از هزینه نهایی تولید آسفالت را به خود اختصاص میدهد. این واقعیت باعث شده تا در سالهای اخیر تمرکز ویژهای بر ارتقای کیفیت قیر متمرکز گردد و همایشهای تخصصی متعدد در این راستا برگزار شده باشد.
گام مهمی در این مسیر، ورود قیرهای پلیمری به صحنه راهسازی است که در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ سقف ده درصد ظرفیت قیر برای این نوع محصول پیشبینی شده است. تولیدکنندگان بایستی گواهینامه صلاحیت از مرکز تحقیقات کسب کرده باشند تا بتوانند در این بخش فعالیت کنند. امسال تعداد قابل توجهی از واحدهای تولید موفق به دریافت این مجوز شدهاند و سازمان راهداری با ابلاغیهای به ادارات کل استانها، ظرفیت قانونی مصرف را اعلام نموده است.
تجربیات اولیه و ضرورت تحلیل اقتصادی
قراردادهای تأمین قیر پلیمری منعقد شده و پروژههای پیشرو در چند استان با نتایج مطلوب به اجرا در آمدهاند. با این حال، جهانیان هشدار داد که تعمیم مصرف این قیرها به تمامی راههای کشور ضرورت فنی ندارد. انتخاب باید بر پایه مطالعات مهندسی و نیازهای خاص هر پروژه صورت گیرد، چرا که هزینه قیر پلیمری بالاتر از نوع معمولی است و بدون تحلیل اقتصادی، تخصیص منابع بهینه نخواهد بود.
در میانه این بررسیها، واقعیت مالیتی نمایان میشود که مدیریت شبکه جادهای با بودجههای محدود روبروست. عملیات لکهگیری و روکشهای حفاظتی اگرچه کنترل موقت خرابیها را تضمین میکنند، اما عمر مفید آنها بالغ بر سه سال است و نمیتوانند جایگزین بازسازیهای بنیادین با افق ده ساله باشند. این راهکارها تنها پلهای عبور تا زمان فراهم آمدن اعتبارات کلاناند.
در جمعبندی نهایی، جهانیان رقم ۵۰۰ هزار میلیارد تومان را به عنوان اعتبار مورد نیاز برای نگهداری ایدهآل شبکه راههای کشور اعلام کرد. در مقابل، هزینه خرابیهای موجود در شبکه به ۳۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. این شکاف مالی نشان میدهد که بدون برنامهریزی استراتژیک و تامین منابع پایدار، کیفیت جادهها به چالشهای جدیتری دچار خواهد شد.