گروهی از دانشمندان به‌رهبری یک پژوهشگر ایرانی با پشتیبانی هوش مصنوعی موفق شدند دو زیرمجموعه بیولوژیکی کاملاً تازه از بیماری ام‌اس را شناسایی کنند که تا پیش‌ازاین ناشناخته بودند. این کشف بزرگ که حاصل تجزیه‌وتحلیل اسکن‌های مغزی و آزمایش خون صدها بیمار است، می‌تواند روش درمان پزشکان را دگرگون کند و درمان‌های دقیق‌تری را بر پایه شرایط اختصاصی هر بیمار اراعه دهد.

به گزارش یورونیوز، بیماری ام‌اس میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان دچار کرده است، اما درمان‌های جاری عمدتاً بر پایه علائم ظاهری تجویز خواهد شد و نه بیولوژی نهان بیماری؛ موضوعی که علتمی‌شود برخی بیماران درمان‌های غیرمؤثر دریافت کنند.

اکنون پژوهشگران دانشگاه کالج لندن به سرپرستی محقق ایرانی، دکتر «آرمان اسحاقی»، با منفعت گیری از یک مدل یادگیری ماشینی به نام SuStaIn داده‌های مربوط به ۶۰۰ بیمار مبتلا به ام‌اس را بازدید کردند. آنها تمرکز خود را بر ترکیب اطلاعات حاصل از اسکن‌های MRI و سطح پروتئینی در خون به نام sNfL گذاشتند. این پروتئین وقتی که سلول‌های عصبی صدمه می‌بینند آزاد می‌شود و نشان‌دهنده مقدار فعالیت و شدت بیماری MS است. ترکیب این داده‌ها الگوهای پنهانی را آشکار کرد که پیش‌تر پزشکان قادر به دیدن آن نبودند.

کشف دو نوع تازه از بیماری ام‌اس

محققان دو دسته‌بندی برای MS کشف کردند که تفاوت مهم در زمان‌بندی تخریب عصبی و ترشح پروتئین در خون است. در گروه اول که «sNfL زودرس» نامیده خواهد شد، سطح پروتئین تخریب‌کننده در همان ابتدای بیماری بالا می‌رود و صدمه‌ها به جسم پینه‌ای (قسمت متصل‌کننده دو نیمکره مغز) داخل می‌شود. این گروه طبق معمولً با شدت بیشتری دچار ضایعات مغزی خواهد شد و فرم بیماری آنها تهاجمی‌تر است.

در روبه رو، گروه دوم یا «sNfL دیررس» الگوی متغیری دارند. در این افراد ابتدا نواحی خاصی از مغز همانند قشر لیمبیک و ماده خاکستری کوچک خواهد شد و سطح پروتئین sNfL در مرحله های بعدی افزایش می‌یابد. پیشرفت بیماری در این گروه آهسته‌تر است و صدمه‌های عصبی قابل‌مشاهده دیرتر خود را نشان خواهند داد. شناسایی این الگوهای بیولوژیکی به پزشکان امکان می‌دهد تا آینده بیماری را پیش‌بینی و داروی مناسب را انتخاب کنند.

دکتر آرمان اسحاقی می‌گوید که ام‌اس یک بیماری واحد نیست و دسته‌بندی‌های جاری برای توضیح تغییرات بافتی ناکافی می باشند. با این روش تازه، بیمارانی که در دسته تهاجمی (زودرس) قرار دارند، می‌توانند بلافاصله درمان‌های با اثربخشی بالا دریافت کنند و تحت نظارت دقیق‌تر قرار بگیرند. از نظر دیگر، بیماران گروه دیررس امکان پذیر از درمان‌های متغیری منفعت ببرند که بر محافظت از سلول‌های مغزی و ‌آهسته‌کردن روال تخریب تمرکز دارد.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Brain انتشار شده است.