یک مشکل در شناسنامه فرزندخوانده‌ها؛ قانون باید تحول کند؟_آفتاب شرق

علی کاظمی در خصوص مشکلات مربوط به شناسنامه فرزندخوانده‌ها، او گفت: در خصوص موضوعات شناسنامه کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست، اختلافی در زمان تدوین قانون حمایتاز کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست وجود داشت که در رابطه شناسنامه و هویت این کودکان چه باید کرد. نهایتا ماده‌ای در قانون حمایتاز کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست گنجانده شد.

او گفت: مطابق ماده ۲۲ قانون حمایتاز کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست، «بعد از صدور حکم قطعی سرپرستی، مفاد حکم از سوی دادگاه به اداره ثبت احوال و اداره بهزیستی مربوط ابلاغ می‌شود. اداره ثبت احوال مکلف است نام و نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و این چنین مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست یا زوجین سرپرست داخل کند. این چنین اداره ثبت احوال مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر و در تکه توضیحات مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی وی را در صورت اشکار بودن، قید نماید. تبصره ۱- اداره ثبت احوال مکلف است اسبق هویت و نسبت واقعی طفل را در پرونده وی نگه داری نماید.  تبصره ۲- کودک یا نوجوان تحت سرپرستی می‌تواند بعد از رسیدن به سن هجده سالگی، صدور شناسنامه جدیدی را برای خود با درج نام والدین واقعی در صورت معلوم بودن، یا نام خانوادگی مورد نظر وی، در صورت معلوم نبودن نام والدین واقعی، ‌از اداره ثبت احوال خواست نماید.  تبصره ۳- اجرای این ماده به جهت آیین‌نامه‌ای است که به وسیله سازمان ثبت احوال سرزمین و با همکاری سازمان تهیه می‌شود و ظرف سه‌ماه بعد از ملزوم‌الاجراء شدن این قانون به تصویب هیات وزیران می‌رسد.»

کاظمی در ادامه گفت: مقصد از این حکم جلوگیری از اختلاط انساب می بود ولی در عمل مشکلاتی به بار آورد. یک مشکل این است که جهت افشای تحت سرپرستی بودن این کودکان و افشای اسرار خانواده‌ها، نقض حریم خصوصی کودکان و تشکیل مزاحمت‌هایی برای آنان می‌شود. از این جهت مطالبه خانواده‌ها و کودکان اصلاح این رویه و تدبیری است که در صفحه توضیحات شناسنامه کودک، حکم سرپرستی قید نشود. در زمان دولت سیزدهم در همایش «در بغل سیمرغ» رییس جمهور شهید این نوشته را نقل کردند و فرمودند که نوشته را سازمان بهزیستی پیگیری کند. دو راهکار نقل شد. یک راهکار این می بود که یک کد در توضیحات شناسنامه این کودکان درج شود که بیانگر اطلاعات مربوط باشد و دیگر توضیحی در شناسنامه درج نشود و اطلاعات فقط در سامانه ثبت احوال باشد. این روش خلاف صراحت قانون است و وجود کد هم سوالاتی را در رابطه علت درج آن در شناسنامه بر می‌انگیزد. راهکار دوم اصلاح قانون است. به نظر ملزوم است که ماده ۲۲ قانون مذکور اصلاح شود تا بعدا بتوانیم راهکار جدیدی را برای حالت ماده ۲۲ قانون مذکور در نظر بگیریم. 

وی او گفت: شناسنامه ای که برای این کودکان صادر می‌شود با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست است. نام خانوادگی توجیه دارد. نمی‌ شود نام خانوادگی کودک متفاوت از نام خانوادگی پدر و مادرش باشد. اما در رابطه نام، هنگامی کودک نام مهم دارد، نباید دستخوش تحول شود. فرضا کودکی تا ۵ سالگی یک اسمی داشته و سپس به سرپرستی واگذار شده و ۷ سال تحت سرپرستی بوده و اسم این کودک را تحول دادند. سپس از ۷ سال که فسخ فرزندخواندگی کرده و این کودک را بهزیستی برگردانده، دیگر نام واقعی‌اش اشکار نیست؛ به این علت نام کوچک کودک قسمتی از هویتش است و نباید تحول یابد؛ مگر این که کودک نام نداشته باشد یا نام فرضی داشته باشد و چاره‌ای جز انتخاب نام تازه نباشد؛ به این علت او گفت و گو شناسنامه فرزندخوانده‌ها با دقت به ماده ۲۲ قانون حمایتاز کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست، متوقف به اصلاح قانون است.