رونمایی از مجموعه ۶ جلدی تاریخ اداره تئاتر با حضور چهرههای نامی؛ طلب احیای ساختمان و تاسیس موزه

به گزارش آفتاب شرق، مجموعه پژوهشی سنگینوزن تاریخ اداره تئاتر از آغاز تا پایان در شش جلد، روز سهشنبه ۲۶ آبان در تالار رودکی رونمایی شد تا حافظه جمعی تئاتر ایران را در بایگانی کند.
مراسمی که علیرضا سعیدی تدارک دیده بود، با حضور جمعی غفیر از اساتید و مدیران هنری آغاز گردید؛ از میان ایرج راد، ناصر بزرگمهر، رحمت امینی، مریم معترف، نصرالله قادری، منظر لشکری، مهدی میامی، جمشید جهانزاده، فرزانه نشاطخواه، شهرام زرگر، ناهید مسلمی، هوشمند هنرکار، محمود فرهنگ، داود فتحعلیبیگی، مجید جعفری، اردشیر صالحپور، مجید قناد، سامان خلیلیان، حسین مسافرآستانه، جمشید ملکپور، محمدحسین ناصربخت، مهرداد بیات، تاجبخش فنائیان، هرمز سیرتی، علیرضا گیلوری، آتش تقیپور، جلیل فرجاد و دیگران، هر یک شاهدی بر دورانهای گوناگون تئاتر بودند.
در کنار هنرمندان، چهرههای مدیریتی چون مهدی محمدی معاون حقوقی مجلس و استانهای وزارت فرهنگ، نیکنام حسینیپور مدیرکل روابط عمومی، مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر، اتابک نادری مدیر کل هنرهای نمایشی، احمدحسین فتایی مشاور اجرایی معاونت امور هنری، مهدی افشین مدیر تماشاخانه سنگلج، اصغر خلیلی مدیر مجموعه تئاتر شهر، حمید شاهآبادی معاون اسبق امور هنری نیز در صحن سالن حضور یافتند.
ایرج راد، مدیرعامل اسبق خانه تئاتر، با یادآوری مجموعه پنج جلدی ادبیات نمایشی در ایران اثر جمشید ملکپور، لزوم قدردانی از زحمات او را تأکید کرد و با لحنی دلسوژ، فقدان موزهای برای نگهداری اسناد و وسایل تئاتر را مصداق مظلومیت این هنر دانست؛ او آرزو کرد که مدیران هنری ابتدا موزه تئاتر و سپس موزه فرهنگ و هنر را راهاندازی کنند، اگرچه ساخت چنین موزهای مستلزم تاسیس یک بنیاد است.
انتقاد راد از سهم ناچیز تئاتر در تبلیغات بیلبوردهای شهری و شبکههای صدا و سیما، نکتهای دیگر بود؛ او یادآور شد که هر شب ۱۲۰ تئاتر در تهران به صحنه میرود اما بیلبوردها و حتی ۳۰ شبکه تلویزیونی، هیچ اثری از تئاتر پخش نمیکنند، در حالی که در گذشته شبکه دو، تلهتئاتر را به مخاطب میرساند.
جمشید ملکپور، پژوهشگر و محقق، با ابراز شادی از دیدار هماندمانان پس از چهل سال، تعریف پژوهش را از نشر حقیقت به فراهم کردن زمینههای کشف حقیقت تغییر داد و تأکید کرد که ۵۰ سال عمر خود را برای تدوین تاریخ تئاتر از دوره قاجار وقف نموده تا نما و ساختاری کلی از تحول ادبیات نمایشی ارائه دهد؛ او همچنین لزوم پژوهش در مورد کارگاه نمایش، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و تالار مولوی را به عنوان مراکز تأثیرگذار بر رشد تئاتر ایران مطرح کرد.
علی منتظری، مدیرکل اسبق هنرهای نمایشی، تاسف خود را از به سرانجام نرسیدن سازمان تئاتر کشور ابراز کرد و حذف ۵۰۰ پست سازمانی شامل کارگردان و بازیگر را در زمانی که مرکز هنرهای نمایشی به اداره کل تبدیل شد، عامل کوچک شدن ساختار و کاهش حمایتها دانست؛ او با استناد به کتاب اضطراب بشر، گسترش تئاتر را راه اولیه نجات انسان خواند و خاطره تلخ سالهای ۶۹ و ۷۰ را بازگو کرد وقتی ساختمان تئاتر شهر، بنیاد رودکی و تالار وحدت از تئاتریها گرفته شد و حتی مجموعه تئاتر شهر هم در خطر بود.
منتظری همچنین طرح نرسیده خود در مورد سپردن مدیریت سالنهای تئاتر شهر به هنرمندانی چون ایرج راد و سیاوش طهمورث را خاطرنشان کرد و تأکید کرد که اگر ساختار حمایتی اداره تئاتر به عنوان مرکز ثقل گروههای زنده احیا نشود، تئاتر به دست دلالها میافتد؛ او با استناد به عبارت تئاتری که انسان را دردمند و ویران نکند، تئاتر نیست فلسفه وجود این هنر را تبیین نمود.
حسین میرزایی مدیر پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ارزش ساختمان اداره تئاتر را در حضور هنرمندانش خلاصه کرد و اعلام کرد که پژوهشگاه دست یاری را به سوی پژوهشگران دراز میکند، با امید به اینکه پژوهش بعدی بر تالار مولوی متمرکز شود.
اتابک نادری، مدیر کل هنرهای نمایشی، با تشکر از مجیدستایش، حافظه تاریخی تئاتر را زنده و ماندگار دانست و از تخصیص یک ردیف بودجه برای احیای اداره تئاتر، تاسیس موزه تئاتر و توسعه تئاتر ایرانی در بودجه سال آینده، با همکاری معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خبر داد؛ او همچنین از علی منتظری درخواست کرد تا برای احیای جشنواره تئاتر دانشگاهی تلاش نماید.
مجیدستایش، محقق مجموعه، پرده از ۲۵ سال کار پرزحمت برمیدارد ۳۰ ساعت مصاحبه با هنرمندان و مدیران، ۱۰۰۰ عکس، تحقیق میدانی و تدوین پایاننامه کارشناسی ارشد در این حوزه، همه در این شش جلد گردآوری شدهاند؛ او با گلهای عمیق، از دست دادن سه عضو عزیز خانواده در طول این مسیر را خاطرنشان کرد و مجموعه را بینقص ندانسته، در انتظار نظرات و اسناد تازه برای تصحیح در چاپهای آتی است.
فضای سالن رودکی، فراتر از یک مراسم رسمی، مانور تجمعی بود که در آن نسلهای مختلف تئاتر ایران، از پیشکسوتان تا مدیران کنونی، در گفتگوی بیوقفهای درباره آینده ساختمان ویرانه اداره تئاتر و ضرورت نهادینهسازی حافظه نمایشی، همصدا شدند؛ این هماندازی، نشاندهنده اراده جمعی برای تبدیل خاطرات پراکنده به یک آرشیو منسجم است که میتواند پایه سیاستگذاریهای آتی شود.
در لحظات پایانی، هنرمندان پیشکسوت با حضور روی صحنه و ثبت تصاویر یادگاری، نه تنها مجموعه ۶ جلدی را رونمایی کردند، بلکه با حضور خود، پیامی بیزبانی به نسلهای بعدی فرستادند تئاتر ایران، با وجود تمام زخمها و حذفها، همچنان زنده است و تاریخش، اکنون در دستان محققان و مدیران، برای بازسازی و توسعه، ابزار قدرتمندی شده است.