وزیر بهداشت: مقاومت میکروبی در عفونتهای بیمارستانی ایران به ۹۵ درصد رسیده

به گزارش آفتاب شرق محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت در پیامی به مناسبت هفته جهانی آگاهی از مقاومت میکروبی، تصویری نگرانکننده از وضعیت داروهای عفونتگیر در کشور ترسیم کرد. کمتر از یک سده از کشف نخستین آنتیبیوتیک میگذرد که پزشکی را متحول ساخت، اما امروز مصرف بیرویه این داروها باعث شده درمانهای موثر برای عفونتها به تدریج از دست برود.
سازمان جهانی بهداشت هشدار میدهد که از هر شش باکتری ایزولهشده در آزمایشگاههای جهان، یکی مقاوم به دارو است و این نرخ در منطقه مدیترانه شرقی به یکسوم میرسد. پیشبینیها حاکی است که در صورت عدم اقدام، میانگین مرگومیر در اثر مقاومت میکروبی بین سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ به سه نفر در هر دقیقه برسد و هزینههای بخش سلامت جهانی تا ۴۱۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
عوامل گسترش این پدیده پیچیدهاند عدم دسترسی به داروهای موثر، ضعف برنامههای پیشگیری، کمبود زیرساختهای بهداشتی و از همه مهمتر استفاده نامناسب از آنتیبیوتیکها. محیطزیست بهعنوان مخزن ژنهای مقاومت، نقش کلیدی ایفا میکند؛ ورود پسابهای بیمارستانی و پسماندهای دارویی به آب و خاک، و مدیریت نادرست پسماند در صنایع پرورش، بستر رشد باکتریهای مقاوم را فراهم میآورند.
دادههای نظام دیدهبانی ایران نشان میدهد که اگرچه در شاخصهای توسعه هزاره در محدوده متوسط جهانی قرار داریم، اما در عفونتهای بیمارستانی میزان مقاومت به داروهای خط اول و دوم بین ۷۰ تا ۹۵ درصد و مقاومت همزمان به چندین دارو بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است. مصرف آنتیبیوتیک در کشور نیز بهاندازه قابلتوجهی فراتر از میانگین جهانی است که این معضل را تشدید میکند.
مقاومت میکروبی تنها یک چالش درمانی نیست، بلکه یک بحران چندوجهی است که مهار آن نیازمند هماهنگی میان بخشهای سلامت، دامپزشکی، محیطزیست و آموزش عمومی است. تقویت نظام دیدهبانی، ارتقای دسترسی به دارو و تشخیص، ترویج تجویز منطقی، بهبود پیشگیری از عفونت در بیمارستانها، و افزایش آگاهی عمومی، ستونهای اصلی این مبارزهاند.
وزیر بهداشت از همکاران در معاونتها، دانشگاههای علوم پزشکی، نظام پزشکی، سازمانهای بیمه و بخش خصوصی تقاضای تلاش در مسیر اصلاح شرایط از طریق تقویت آموزش و نظارت بر پیشگیری و تجویز منطقی کرد. او همچنین از وزارت جهاد، نیرو، کشور، سازمان دامپزشکی، حفاظت نباتات، محیطزیست و آبوفاضلاب خواست تا بلافاصله برای مهار این معضل عمومی اقدام آغاز نمایند. سلامت یکپارچه جز با اقدام یکپارچه محقق نخواهد شد.