چهارشنبه 18 نوامبر 2026
سلامتی

قطره بینی مبتنی بر فناوری امید جدیدی برای بهبود حافظه در موش‌های مبتلا به آلزایمر داد

مریم یزدانی 6 ساعت پیش 18 نوامبر 2026 - 07:39
قطره بینی مبتنی بر فناوری امید جدیدی برای بهبود حافظه در موش‌های مبتلا به آلزایمر داد

به گزارش آفتاب شرق، محققان دانشگاه سیدنی در استرالیای یک راهکار نوین را برای مقابله با بیماری آلزایمر آزموده‌اند که بر پایه فناوری مبتنی است؛ همان تکنولوژی که پیش از این در واکسن‌های کرونا به کار رفته بود. این روش از تزریق مستقیم پروتئین‌ها در مغز متمایز است، چرا که دستورالعمل‌های ژنتیکی را درون ذرات نانو‌چربی قرار داده و از طریق بینی به بدنه موش‌ها می‌رساند تا سلولی بینی خودشان پروتئین موردنیاز را تولید کنند.

مکانیزم عملکرد و نقش پروتئین BDNF

پروتئین هدف در این مطالعه، فاکتور نورو‌تروفیک مشتق از مغز (BDNF) نام دارد که برای بقا، رشد و عملکرد طبیعی نورون‌ها حیاتی است. سطح بالا‌ی این مولکول با سلامت شناختی و افزایش سن سالم همبستگی دارد، در حالی که افت آن در مغز بیماران آلزایمر مشاهده می‌شود. در روش‌های قبلی، تزریق مستقیم BDNF ناکام مانده بود، زیرا این پروتئین به سرعت در مخاط بینی تجزیه شده و تنها جزئی ناچیزی از آن عبور از سد خونی‌مغزی را ممکن می‌سازد. فناوری این مانع را از ریشه برطرف می‌کند، چرا که سلولی بینی به کارخانه‌ی تولید پروتئین تبدیل شده و تداوم عرضه را تضمین می‌کنند.

نتایج آزمایش‌های انجام‌شده بر روی موش‌های مسن و بیمار

محققان قطره را بر روی موش‌های ۱۸ ماهه ارزیابی کردند که معادل سنین می‌انسالی در انسان محسوب می‌شوند. حیات‌های دریافت‌کننده درمان در تست‌های حافظه و یادگیری عملکردی به مراتب بهتری از گروه شاهد داشتند و سطح عملکردشان به موش‌های جوان نزدیک شد. بررسی بافت مغزی نیز افزایش ۲.۴ برابری در تعداد سلولی که پروتئین دابل‌کورتین (DCX) را بیان می‌کردند، نشان‌دهنده‌ی رشد نورون‌های جدید در هیپوکمپ بود. در مدل موش‌های آلزایمر هم بهبود شناختی مشابه‌ی ثبت شد، اگرچه درمان نتوانست تجمع پلاک‌های آمیلوئیدی را کاهش دهد.

این نکته حائز اهمیت است که روال درمانی حاضر، برخلاف بسیاری از رویکرد‌های قبلی که تمرکز اصلی‌شان از بین بردن پلاک‌های آمیلوئیدی بوده، مستقیما بر سلامت و اتصال‌های عصبی تأکید دارد. تجربه‌های پیشین نشان داده که حذف پلاک‌ها لزوما به بازگرداندن توانایی‌های شناختی منجر نمی‌شود، از این رو حمایت از بقای نورون‌ها می‌تواند مسیر موثر‌تری برای درمان باشد. پایداری تولید پروتئین تا چهار روز پس از یک دوز واحد نیز مزیت دیگر این روش محسوب می‌شود که امکان کاهش فرکانس دهی را فراهم می‌آورد.

چالش‌های پیش رو و افق‌های بالینی

با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان تأکید می‌کنند که این یافته‌ها همچنان در فاز پیشین‌افنی و تنها روی موش‌ها به دست آمده‌اند. برای ورود به آزمون‌های انسانی، بررسی‌های سمیت‌سنجی، فارماکوکینتیک و ایمنی جامع الزامی است. تیم علمی امیدوار است در صورت تایید مراحل بعدی، آزمون‌های بالینی بر روی انسان در دو سال آینده آغاز شود. موازی با این پیشرفت، امکان بکارگیری همین پلتفرم برای انتقال دستورال ساخت پروتئین‌های نورو‌تروفیک دیگر نظیر NGF نیز در دستور کار قرار گرفته است.

انتشار نتایج کامل این پژوهش در مجله‌ی معتبر، گامی مهم در جهت توسعه درمان‌های غیر تهاجمی و مبتنی بر ژن‌درمانی برای بیماری‌های عصبی-فرساینده محسوب می‌شود، هرچند که فاصله‌ی تا دستیابی به درمان قطعی برای انسان همچنان نیازمند صبر و تأیید‌های علمی دقیق‌تر است.